Η πρόληψη των συνεπειών μιας φυσικής καταστροφής ως ευκαιρία ανάπτυξης

Σεισμόπληκτο Ληξούρι

Σεισμόπληκτο Ληξούρι

Πρόληψη και Ευημερία.

Μια περιοχή που πλήττεται από μια σχετικά εκτεταμένη φυσική καταστροφή, αντιμετωπίζει τις προκλήσεις των φάσεων της άμεσης παροχής έκτακτης βοήθειας, αποκατάστασης της τεχνικής-κοινωνικής-οικονομικής υποδομής και τελευταία της ανασυγκρότησης. Όταν όμως η έκταση της καταστροφής είναι αντιμετωπίσιμη ειδικά σε μια εποχή που τα τεχνολογικά μέσα επιτρέπουν πέρα από την αποκατάσταση και τον σχεδιασμό προληπτικών επεμβάσεων με ευκολία, μιλάμε για μια ιστορική ευκαιρία να προωθηθεί η ανάπτυξη και να επιδιωχθεί η ευημερία, με μικρό αρχικό κόστος και πολλαπλά μακροπρόθεσμα οφέλη!

Ακολουθώντας την βασική αρχή η οποία αποτελεί και ιστορικά αποδεδειγμένη πραγματικότητα, ότι η πρόληψη για την αποφυγή μιας καταστροφής (ή μετριασμός των συνεπειών της) είναι πολύ πιο οικονομική από την αποκατάσταση, η πρόσφατη εμπειρία από τους σεισμούς της Κεφαλονιάς του 2014 θα έπρεπε να αποτελέσει αφορμή έμπνευσης και οραματισμού για μια περισσότερο ασφαλή, αναβαθμισμένη και ευημερούσα καθημερινότητα.

Θωράκιση, Αναβάθμιση, Ανάπτυξη.

Ως ενδεικτικό παράδειγμα, με μια συστηματική παροχή κινήτρων για την δομική ενίσχυση των κτιρίων (ενδεχομένως πρώτιστα φορολογικών αλλά και χρηματοδοτικών), η πολιτεία θα μπορούσε να θωρακίσει το κτιριακό απόθεμα της χώρας σταδιακά, με προτεραιότητα σε ευάλωτες από φυσικές καταστροφές περιοχές και κυρίως νησιωτικές, οι οποίες είναι κατά κανόνα περισσότερο απομονωμένες συγκοινωνιακά και σε μόνιμη αναπτυξιακή υστέρηση σε σχέση με τις ηπειρωτικές περιοχές (και άρα αναπτυξιακά ευάλωτες).

Ειδικότερα ξεκινώντας από τα δημόσια και συνεχίζοντας με τα ιδιωτικά, τα κτίρια θα μπορούσαν να ενισχυθούν δομικά αλλά παράλληλα θα μπορούσαν να αναβαθμιστούν ενεργειακά αυξάνοντας την αυτονομία τους και μειώνοντας την εξάρτηση από δίκτυα ενέργειας – υποδομές ευάλωτες σε φυσικές καταστροφές, μειώνοντας παράλληλα την ενεργειακή κατανάλωση στις συνήθεις συνθήκες. Για να πάμε ένα βήμα πιο πέρα, θα μπορούσε επίσης να αναβαθμιστεί ταυτόχρονα (με ολιστική αντιμετώπιση και ενιαία μελέτη) και η Προσβασιμότητα των κτιρίων (εστιάζοντας σε ΑμεΑ και εμποδιζόμενα άτομα).

Αφού η πρόληψη μπορεί να αποτρέψει πολλές καταστροφικές συνέπειες, μειώνει την κοστοβόρα αποκατάσταση και μακροπρόθεσμα εξοικονομεί πόρους που μπορούν να διοχετευθούν απευθείας σε αναπτυξιακές δράσεις, ενώ παράλληλα δημιουργούνται υγιείς και λειτουργικές υποδομές.

Καινοτομία από το παρελθόν!

Στο όχι και τόσο μακρινό 1997, η κεντρική κυβέρνηση και οι τοπικές αυτοδιοικητικές αρχές της ιταλικής Περιφέρειας της Ούμπρια (Regione Umbria) σε αγαστή και ωφέλιμη συνεργασία, εκπόνησαν και ακόμη σημαντικότερα ολοκλήρωσαν ένα υποδειγματικό πρόγραμμα ανασυγκρότησης της πληγείσας από τους σεισμούς του Σεπτεμβρίου περιοχής (με ισχυρές εντάσεις, ανυπολόγιστες ζημιές σε 76 τοπικές κοινότητες, εκτοπισμό 22.000 ατόμων), με εξαιρετικά αποτελέσματα.

Εκτός των άλλων, μια καινοτομία προληπτικού σχεδιασμού αποτελεί η οργάνωση «περιοχών πολιτικής προστασίας». Αυτές αποτελούν συγκροτήματα που οργανώθηκαν με τέτοιο τρόπο ώστε σε συνήθεις περιόδους να χρησιμοποιούνται για κοινωνικές και πολιτιστικές δραστηριότητες ή για εμπορικές και τουριστικές χρήσεις και δεν παρεμποδίζουν τη διαθεσιμότητα των υποδομών σε εκδήλωση φυσικής ή άλλης εκτεταμένης καταστροφής.

Δηλαδή (ενδεικτικά πάντα) αν σχεδιάζαμε και οικοδομούσαμε συγκροτήματα υπό μορφή καλαίσθητων και όχι πρόχειρων καταυλισμών με τις απαραίτητες συνοδευτικές υποδομές και εγκαταστάσεις για την υποδοχή αστέγων πολιτών σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, αυτοί θα μπορούσαν να χρησιμοποιούνται και για την φιλοξενία προσωπικού σε εμπορικές εκθέσεις, συμμετεχόντων συλλόγων σε φεστιβάλ, σπουδαστών σε εκπαιδευτικά προγράμματα ανταλλαγής, εθελοντών σε περιβαλλοντικά προγράμματα, ακόμη ενδεχομένως και ως φοιτητικές εστίες αφού μετά την εκδήλωση μιας φυσικής καταστροφής οι πρώτοι που αποχωρούν προς τον τόπο μόνιμης διαμονής τους είναι οι φιλοξενούμενοι φοιτητές μιας πόλης.

Επίσης, με ενσωμάτωση κατάλληλων χώρων συνάθροισης θα μπορούσαν να αποτελούν ιδανικούς χώρους για την διεξαγωγή πολιτιστικών δρώμενων. Και τα παραπάνω δεν αποκλείουν την καταβολή αντίτιμου με σκοπό την συντήρηση και βελτίωση των εγκαταστάσεων, ούτε τον περιορισμό ιδιωτικών επιχειρήσεων με παρόμοια δραστηριότητα, καθώς θα μπορούσαν να αποτελούν επιχειρηματική συνεργασία της πολιτείας με ιδιώτες.

Μια προετοιμασμένη πόλη είναι μια πιο ασφαλής και ευημερούσα πόλη.

Ανθρώπινη Πόλη.

Τηλέμαχος Μπεριάτος

MSc Διπλ. Πολιτικός-Δομοστατικός μηχανικός, μέλος ΤΕΕ

Αργοστόλι, Αύγουστος 2015

email