Ο Οδυσσέας βρίσκεται εδώ; – Άρθρο από τους New York Times

Ο Οδυσσέας και οι Σειρήνες

Ο Οδυσσέας και οι Σειρήνες

Για ένα έθνος σαν το δικό μας που αναζητά σπίτι του μετά από 10 χρόνια πολέμου (ο συγγραφέας εννοεί την Αμερική εδώ), ίσως υπάρχει ελπίδα στην παλαιότερη ιστορία επιστροφής στην πατρίδα – “Η Οδύσσεια” – καθώς και στα νέα ευρήματα που ρίχνουν φως σε αυτή την εκπληκτική ιστορία.

Ο Όμηρος αφηγείται το ταραγμένο ταξίδι του Οδυσσέα πίσω στην πατρίδα από μια στρατιωτική εμπλοκή στο εξωτερικό, τον Τρωικό Πόλεμο. “Η Οδύσσεια” είναι μια μοναδική ιστορία λαχτάρας για την πατρίδα, αλλά έχει με ένα μυστήριο: Πού ακριβώς βρίσκεται η αγαπημένη γη του Οδυσσέα, η Ιθάκη;

Ο Όμηρος περιγράφει την Ιθάκη του Οδυσσέα ως ένα νησί με χαμηλό υψόμετρο και ως το δυτικότερο νησί των τεσσάρων. Αυτή η περιγραφή δεν ταιριάζει με σύγχρονη Ιθάκη, που είναι ένα ορεινό νησί και το ανατολικότερο του συμπλέγματος των νησιών του Ιονίου Πελάγους.

Ο Βρετανός επιχειρηματίας, ο Robert Bittlestone, στον ελεύθερο χρόνο του, νομίζει ότι έχει λύσει αυτό το μυστήριο – και η λύση του είναι τόσο έξυπνη, ώστε η γεωγραφία ταιριάζει τόσο καλά, που έχει αγκαλιαστεί από πολλούς από τους κορυφαίους ειδικούς στον κόσμο. O Gregory Nagy του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ και ο Anthony Snodgrass του Πανεπιστημίου του Cambridge μου είπαν ότι σε μεγάλο βαθμό υποστηρίζουν τη θεωρία του Bittlestone. Ο Peter Green, ένας διαπρεπής Βρετανός λόγιος, έγραψε στην The New York Review of Books ότι ο Bittlestone είναι “σχεδόν σίγουρα σωστός.”

Ο Bittlestone, ο οποίος αγαπά τους κλασικούς, αλλά δεν έχει ειδικά προσόντα, σημείωσε ότι η δυτικότερη περιοχή του συμπλέγματος των νησιών είναι η Παλική, μια χερσόνησος που προεξέχει από το μεγαλύτερο νησί της Κεφαλονιάς. Αναρωτήθηκε: Τι θα είχε συμβεί αν στην αρχαιότητα ο ισθμός που ενώνει Παλική με την υπόλοιπη Κεφαλονιά είχαν βυθιστεί; Στην περίπτωση αυτή, η Παλική θα ταιριάζει με την περιγραφή του Ομήρου.

Ο Bittlestone βρήκε μία περιγραφή 2000 ετών του γεωγράφου Στράβωνα, ο οποίος περιέγραψε τον ισθμό ως τόσο ρηχό που ήταν περιοδικά κάτω από το νερό. Επιπλέον, η σύγκρουση των δύο τεκτονικών πλακών στην περιοχή αναγκάζει τη μάζα της γης να κινείται προς τα πάνω. Ο σεισμός του 1953 στην Κεφαλονιά μετακίνησε την Παλική άλλα 2 πόδια πάνω από τη στάθμη της θάλασσας.

“Συνήθως βλέπουμε ένα τοπίο και υποθέτουμε ότι ήταν πάντα έτσι, αλλά σε αυτό το μέρος του κόσμου δεν είναι αλήθεια», μου είπε Bittlestone κατά την ξενάγηση που ο ίδιος μου έκανε στην Παλική.

Ο John R. Underhill, ένας Βρετανός γεωφυσικός που είναι πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου Γεωλόγων και Μηχανικών, επέβλεψε μια γεωλογική μελέτη της Παλικής. Ο Underhill, λέει ότι τα δείγματα του πυρήνα και άλλες έρευνες, μέχρι στιγμής, υποστηρίζουν την ιδέα ενός αρχαίου καναλιού που χώριζε την Παλική, αν και η μελέτη συνεχίζεται.

Υπάρχουν ακόμα πολλοί που διαφωνούν. Ορισμένοι ειδικοί εξακολουθούν να υποστηρίζουν εν μέρει ότι η στη σύγχρονη Ιθάκη είναι η πατρίδα του Οδυσσέα. Άλλοι είναι υπέρ του ότι βρίσκεται στο κύριο μέρος της Κεφαλονιάς, όπου μια ανασκαφή έχει αποκαλύψει τον αρχαίο τάφο ενός μεγάλου βασιλιά. Είναι σαφές όμως ότι υπήρχε μόνο ένας Οδυσσέας? Ίσως ο ίδιος και αλλά και η Ιθάκη ήταν φανταστικά στοιχεία.

Από την άλλη, οι περιγραφές της Ιθάκης του Ομήρου είναι λεπτομερείς και προσφέρουν καταπληκτικές ομοιότητες με την περιοχή της Παλικής. Ο Bittlestone με οδήγησε σε μια παραλία στο βόρειο άκρο της Παλικής, όπου πιστεύει ότι ο Οδυσσέας έφτασε κατά την επιστροφή του από το μακρύ ταξίδι του από την Τροία. Τελευταίος σταθμός του Οδυσσέα πριν από το σπίτι ήταν πιθανώς η Κέρκυρα, οπότε κάποιος που ταξιδεύει από την Κέρκυρα προς την Παλική είναι πιθανό να φτάσει πρώτα σε αυτή την παραλία. Ταιριάζει επίσης η περιγραφή του Ομήρου “απότομα ακρωτήρια” που ξεπροβάλλουν μέσα στη θάλασσα.
Ναι, ξέρω ότι αυτό φαίνεται να είναι μία ιστορία φαντασίας. Αλλά είναι μαγικό να κάνετε ένα περίπατο στην παραλία και να φαντάζεστε τον Οδυσσέα να φτάνει εδώ.

Ένα μειονέκτημα αυτής της παραλίας είναι ότι ο Όμηρος περιγράφει μια μεγάλη σπηλιά κοντά της, με δύο εισόδους, η οποία δεν υπάρχει τώρα. “Είναι αυτό που θα κρίνει ως προς το αν αυτή η παραλία είναι όπου ο Οδυσσέας έφτασε;” ο Bittlestone συλλογίστηκε. “Ναι, το ιδανικό θα ήταν να βρεθεί το σπήλαιο.”

Οι γεωλόγοι ερευνούν ένα κοντινό λόφο από ασβεστόλιθο, όπου θα μπορούσε να έχει σπήλαια. Η επιφάνεια του λόφου έχει καλυφθεί με περισσότερα από 200 πόδια ερειπίων από κατολισθήσεις, αλλά ελπίζουν να βρουν το σπήλαιο θαμμένο από κάτω.
“Μπορείτε να βρείτε πράγματα συχνά σε σπηλιές,” δήλωσε ο Bittlestone, προσθέτοντας, καθώς το όνειρό του είναι να βρει στο σπήλαιο ένα πρώιμο χειρόγραφο των επών του Ομήρου.

Από την παραλία, με οδήγησε σε μια περιοχή που ταιριάζει με την περιγραφή του αρχαίου χοιροτροφείου (τώρα ένα αγρόκτημα για κατσίκες), όπου ο Οδυσσέας ξεκουράστηκε. Λίγο πιο πέρα βρίσκεται το Καστέλι, το οποίο ο Bittlestone περιγράφει ως “έναν λόφο υποψήφιο για το παλάτι του Οδυσσέα».

Ο Καθηγητής Snodgrass εξέτασε το λόφο, βρίσκοντας αρχαίες οχυρώσεις και θραύσματα κεραμικής, και ο ίδιος επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για μια προϊστορική τοποθεσία.

Υπάρχουν κι άλλα που δεν έχω χώρο για να γράψω – ο Bittlestone έχει γράψει ένα βιβλίο 598 σελίδων, «Odysseus Unbound», που δημοσιεύθηκε από το Cambridge University Press, που ερευνά τα στοιχεία για την Παλική ως Ιθάκη του Ομήρου.

“Η Οδύσσεια” είναι ιδιαίτερα σημαντική για μας σήμερα καθώς ανακάμπτουμε από το δικό μας δεκαετή πόλεμο. Θα ήταν ιδανικό να ανακαλύψουν, μετά από τρεις χιλιετίες, ότι ο Οδυσσέας δεν ήταν φανταστικός, αλλά παιδί αυτών των λόφων, ελαιώνων και τις παραλιών μιας σκοτεινής ελληνικής χερσονήσου – ένα παράδειγμα του πώς το πραγματικό μπορεί να ενισχύσει το εξωπραγματικό.

email
Πηγή άρθρου: The New York Times nytimes.com