Οι δέκα εντολές της εποχής μας, του Κεφαλονίτη Παναγιώτη Πανά

Εξωκλήσι

Εξωκλήσι

Λέω σήμερα να θυμηθούμε τον ξεχασμένο Κεφαλονίτη ποιητή Παναγιώτη Πανά (1832-1896), τον ριζοσπάστη σατιρικό ποιητή και δημοσιογράφο, που αυτοκτόνησε σε ένα πειραιώτικο ξενοδοχείο άρρωστος, απογοητευμένος και χρεωμένος.

Η τελευταία ποιητική συλλογή του Πανά, τα “Έργα αργίας”, είναι και η πιο γνωστή -περιέργως δεν υπάρχει ονλάιν στα google books, παρόλο που έχουν περάσει πολύ περισσότερα από 70 χρόνια από τον θάνατο του ποιητή.

Το ποίημα του Πανά που θα μείνει, τουλάχιστο στην ιστορία της λογοτεχνίας μας, είναι η περίφημη στον καιρό της Ποιητική συνταγή, στην οποία ο Πανάς ειρωνεύεται, πολύ καυστικά έστω κι αν λίγο άδικα, την ποιητική του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη, δίνοντας μιαν έμμετρη συνταγή για το πώς να γράφει κανείς ποιήματα αλά Βαλαωρίτη:

Πάρε δυο σύγνεφα· μια λίτρ’ αγέρα·

Δροσιάς δυο γράνα και μια φλογέρα·

Τρεις τόνους Πίνδο· τέσσαρους χιόνι·

Μια λίτρ’ ανάσαση και ένα αηδόνι,

και άλλα πολλά συστατικά (τα γράνα εδώ είναι οι κόκκοι) που τ’ ανακατεύεις σε μια τεράστια παδέλα (χύτρα δηλαδή) και τα βράζεις φτιάχνοντας ποιητικό γιαχνί που σερβίρεις στο κοινό.

Αξίζει μελέτη η Ποιητική συνταγή, με ερμηνεία κάποιων λέξεων και εντοπισμό μοτίβων στους στίχους του Βαλαωρίτη, αλλά αυτό θέλει δουλειά. Όσο για το ποίημα, υπάρχει ήδη στο Διαδίκτυο και μπορείτε να το διαβάσετε.

Το ποίημα που θα παραθέσω στη συνέχεια δεν υπάρχει στο Διαδίκτυο (ή μάλλον υπάρχει, αλλά μόνο σε σκαναρισμένες σελίδες της παλιάς εφημερίδας Μη χάνεσαι, άρα είναι αγκούγκλιστο) και παρόλο που του λείπει η δύναμη της Συνταγής, παρουσιάζει ωστόσο με αρκετή χάρη, μέσα από δέκα σχήματα “παρά προσδοκίαν”, εκσυγχρονισμένες, στα 1880, τις δέκα εντολές.Φυσικά μονοτονίζω και εκσυγχρονίζω την ορθογραφία:

Οι δέκα εντολές της εποχής μας

1

Το χρυσάφι πρώτα αγάπα, λάτρευέ το για Θεό σου,

έπειτα έχε το ασήμι για πλησίον κι αδελφό σου.

2

Τίμα πάντα τους γονείς σου, όταν έχουν να σ’ αφήσουν,

μια καλή κληρονομία, σαν εδώθε ξεπροβίσουν.

3

Βλέπεις άνθρωπο αφεύκτως ότι πνίγεται; Μη δώσεις

χέρι έξω ναν τον βγάλεις, πρώτα κάτι αν δεν σουφρώσεις.

4

Πρόσεξε εις τη ζωή σου να μην ψευδομαρτυρήσεις…

απ’ τον ψεύτικό σου όρκο πρώτα κάτι αν δεν κερδίσεις

5

Φύλαε πάντα της παρθένας την τιμή’ εκτός ανίσως

σ’ εμποδίζει ναν το κάνεις κέρδος, όρεξη ή μίσος.

6

Την πατρίδα σου αγάπα. Πρόσεξε μην την προδώσεις,

την τιμή της προδοσίας πριν στην τσέπη σακουλώσεις

7

Λήστευε τες έξι μέρες, και την έβδομη ν’ αφήνεις

διά να διασκεδάζεις, για να τρως και για να πίνεις.

8

Μην φονεύσεις, παρά όταν να το κάνεις εμπορέσεις

χωρίς φόβο εις τα νύχια της ανάκρισης να πέσεις.

9

Από την κλοπή προτίμα πάντα την πλαστογραφία,

των βαρβάρων μόνων είναι η κλοπή κληρονομία.

10

Του γειτόνου σου το πράμα ποτέ μην επιθυμήσεις

όταν δεν υπάρχει τρόπος μια φορά ναν τ’ αποχτήσεις.

Αυτά όλα εάν τα κάμνεις θε να ζεις ευτυχισμένος

και ο κόσμος ό,τι λέγεις θαν τ’ ακούει ξεχασμένος

Παναγιώτης Πανάς

Δεν υπάρχει, θαρρώ, κάποια δυσκολία στο λεξιλόγιο’ το “ανίσως” δεν είναι επίρρημα (άνισα) αλλά “αν ίσως” που συχνά γραφόταν μια λέξη παλιότερα.

Το “σακουλώνω” δεν γκουγκλίζεται και θα με παραξένευε να το είχαν τα λεξικά.

email
Πηγή άρθρου: sarantakos.wordpress.com/