Η ιστορία του ραδιοφώνου στην Κεφαλονιά

Ραδιόφωνο

Ραδιόφωνο

Πρώτα μας ήλθε ο φωνόγραφος!… Λίγα μόλις χρόνια μετά το 1877, που ο Τόμας Έντισον κατασκεύασε το πρώτο μηχανικό μέσο αναπαραγωγής ήχου με αποτύπωση σε κυλινδρικές μεμβράνες, ο φωνογράφος με δίσκο, από τα πρώτα κιόλας χρόνια του 20ου αιώνα, έκαμε δυναμικά την εμφάνιση του στην Κεφαλονιά.

Ήταν ένα ξύλινο, παραλληλεπίπεδο κουτί που τραγουδούσε με βραχνή μεταλλική χροιά σπηλαίου, η οποία έβγαινε από το τεράστιο χωνί του! Οι ευαίσθητες πλάκες του, οι δίσκοι, από μείγμα κεριού και ρητίνης, είχαν μετρημένη διάρκεια ζωής, για τούτο και η χρήση του ήταν πολυέξοδη και την άντεχαν μόνο εκείνα τα κέντρα διασκέδασης, τα μετρημένα τότε του συρμού, με τους πολλούς θαμώνες και τη ραφινάτη, σπάταλη πελατεία.

Κι όταν ο βακελίτης, η μεγάλη επιτυχία της χημείας, πρόσφερε πλάκες ανθεκτικές και αναλλοίωτες στη χρήση και την τριβή της βελόνας και ο φωνόγραφος έγινε γραμμόφωνο, καταργώντας το χωνί με τον πηγαδίσιο ήχο του, τότε η εφεύρεση στελιάστηκε θριαμβευτικά, σε περίοπτη θέση στα σαλόνια, όπως παλαιότερα το πιάνο, ως απαραίτητο σύνεργο της διασκέδασης και του ρεμβασμού.

Η ODEON, η HIS MASTER’S VOICE και η COLUMBIA, οι τρεις εταιρείες που διακινούσαν εισαγόμενα γραμμόφωνα και έγραφαν δίσκους, έγιναν συνώνυμες της ψυχαγωγίας και του νεοπλουτισμού. Αφού, η νέα εφεύρεση ήταν ακόμα απρόσιτη για τα ισχνά, ιδιωτικά βαλάντια των πολλών.

radiofono_11

Τότε είναι που γλίστρησε στα λαϊκά κέντρα των παρυφών του Αργοστολιού για να ψυχαγωγήσει, μαζί με τη ντόπια λαϊκή τάξη και την ξεπατρισμένη προσφυγιά, με τη ρομαντική της νοσταλγία, που την έσερνε σαν ασήκωτο βάρος! Τις μνήμες του ό,τι έμεινε αμετάκλητα πίσω, ανάλαβε να τις συντηρεί ο φωνογράφος με τις μελωδίες και τα κλαψουρίσματα του, συνοδοιπορώντας με τον Καραγκιόζη, που ως νέο θέαμα, μπόρεσε για τους ίδιους λόγους να επικρατήσει τότε στο Αργοστόλι. Σε μία κωμόπολη που, παλαιότερα, τον είχε αποκηρύξει και αποδοκιμάσει σαρκαστικά, ως σκηνικό είδος ανάξιο εκτίμησης.

Ένας βαρβάτος θίασος, ηθοποιοί σκερτσόζοι, πηγαίνεις για μελόδραμα και βρίσκεις… Καραγκιόζη.

Η εισβολή των ερτζιανών έγινε στις αρχές της δεκαετίας του ’30. Μόλις ο τόπος άρχισε να ισορροπεί κοινωνικά, να ορθοποδίζει οικονομικά και να συμβιβάζεται πολιτικά! Τότε είναι που τα παλαιά κέντρα διασκέδασης ανακαινίστηκαν, εξωραΐστηκαν και αναπροσαρμόστηκαν για να ικανοποιήσουν τις νέες απαιτήσεις, μιας γενιάς που γεννημένη στους πολέμους, βάρτηκε να απαλλαγεί από τα σύνδρομα που την επιβάρυναν οι δεκαετίες που πέρασαν. Ανάμεσα στα κέντρα αυτά και η «Αίγλη», το πασίγνωστο κοσμικό ζαχαροπλαστείο στη γωνία της Πλατείας, που απόχτησε το πρώτο ραδιόφωνο.
radiofono_10Τα ραδιόφωνα της τότε εποχής, με δύο μπάντες, μακρά και μεσαία, ήταν κάτι παράξενα κουτιά, μικρογραφίες πύργων, που για να αποδώσουν έπρεπε να συνδεθούν με μία κεραία σε σχήμα τεράστιου ρόμβου, όπου τα σύρματα ήταν μπλεγμένα σαν ιστός αράχνης και τοποθετημένη μπρος από την πόρτα. Η επίδοση τους και η λειτουργία τους, αποκλειστικά βραδυνές και νυκτερινές ώρες, ήταν αφιερωμένη σε μουσικά προγράμματα! Και όσο για απόδοση, τα συνεχή, ιδίως ατμοσφαιρικά παράσιτα, μόλις και επέτρεπαν να ξεχωρίζονται κάποιες μουσικές νότες, τις περισσότερες φορές αλλοιωμένες.

Σε λίγους μήνες από αυτή την πρωτοπαρουσία έκαμαν την εμφάνιση τους στην αγορά του Αργοστολιού και οι έμποροι του είδους. Ο Βενέδικτος Πετράτος, ο Ερωτόκριτος Καλογηράτος, ο Νικόλας Σιμάτος, ο Βαγγέλης Στράκος, διαθέτανε ραδιόφωνα με «δόσεις και πολλάς ευκολίας πληρωμής»…

Έτσι, τα περισσότερα καφενεία και κέντρα του Αργοστολιού, αλλά και τα κοσμικά της Λειβαθούς, για να μην υστερήσουν απέκτησαν το νέο μαγνήτη θαμώνων, που εκτόπιζε συστηματικά και οριστικά το φωνογράφο. Αποθώντας τον και στη συνέχεια το διάδοχο του γραμμόφωνο στα σπίτια, για να υπηρετεί τις βεγγέρες, τους αποκριάτικους οικογενειακούς χορούς, τα χειμωνιάτικα κλεισίματα ή τους ρεμβασμούς των ακοινώνητων και ασυγκίνητων θηλυκών, με το εργόχειρο στο χέρι κατά την παράδοση, το μετέβαλε σε οικιακό σκεύος, σε επιδεικτικό συμπλήρωμα, σε στόχο και προσδοκία κάθε αστικού νοικοκυριού! Είδος άσχετο χρηματικά με τη νέα εφεύρεση, το ραδιόφωνο, που αποκτώντας ευρύτερη υπόσταση και υπηρετώντας στόχους νεογενείς κατέκτησε τις σάλες της κοσμικής ψυχαγωγίας.

radiofono_9Το ραδιόφωνο της δεκαετίας του ’30, περισσότερο μέσο μουσικής αναμετάδοσης και ελάχιστα πληροφορικής, διαθέτει το μέγιστο του προγραμματισμένου χρόνου του σε μουσικές εκπομπές, που αναμεταδίδονται από αίθουσες παγκόσμιας καλλιτεχνικής ακτινοβολίας. Και επειδή ελάχιστα ασχολείται με την ειδησεολογία και καθόλου με την πολιτική, δηλαδή με προγράμματα λόγου, το μέτρο μετάδοσης ειδήσεων είναι χρονικά ασήμαντο.

Οι ειδήσεις παραμένουν αποκλειστικό προνόμιο και δικαιοδοσία αναμφισβήτητη του ημερήσιου τύπου. Χωρίς τη δυνατότητα, ακόμα και την πρόθεση, λειτουργούσε ως εξελικτική μετάλλαξη του ήδη απωθημένου φωνογράφου. Αναπαραγωγός δηλονότι μουσικών ήχων, για καλλιτεχνική απόλαυση.

Στη συνέχεια, που στις δυνατότητες συντονισμού προστέθηκε και η μπάντα των βραχέων, το ραδιόφωνο απόκτησε ευρύτερο πεδίο, για εκπομπές σε μεγάλες αποστάσεις, σε βάρος πάντα της ποιότητας του ήχου, ιδίως στα μουσικά προγράμματα που οι διαλείψεις ήταν συνηθισμένο φαινόμενο.

Ο ολοκληρωτισμός, αφού εδραιώθηκε στην Ιταλία, θεμελιώθηκε στη Γερμανία και εκκολάφθηκε στην Ελλάδα και Ισπανία. Με πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες να ερωτοτροπούν με τη φιλοσοφία, τις μεθόδους και τα κηρύγματά του. Σ’ αυτό το παγκόσμιο κλίμα κοινωνικοπολιτικής αστάθειας, ένα ερώτημα που τέθηκε σε πανευρωπαϊκή κλίμακα για τον προορισμό του ραδιοφώνου, απογοήτευσε και τους πιο αισιόδοξους για ανεξάρτητη πορεία αυτής της δυναμικής εφεύρεσης.

Η απάντηση αποκαρδιωτική για το μέλλον, αποκάλυπτε πως η σπορά που άρχισε δεν θα βράδυνε να μολύνει λαούς και κοινωνίες, προφητική για ό,τι θα επακολουθούσε σε πόνο, πένθος, δάκρυ και ντροπή…

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Στο ερώτημα «ποιοι οι στόχοι του ραδιοφώνου», η απάντηση «η προπαγάνδα» που πλειοδότησε σε υψηλότατα ποσοστά, έκοψε σαν λεπίδα την πενιχρή σε αναλογία απάντηση των ρομαντικών, πως «η μουσική αγωγή και μόνο αυτή, πρέπει να ‘ναι ο σκοπός της λειτουργίας του ραδιοφώνου».

Έτσι, το νέο απόκτημα σαν δυναμικό εργαλείο από το ξεκίνημα του, βαφτίστηκε όργανο επικίνδυνο στη δικαιοδοσία του κάθε ισχυρού με ακραία φιλόδοξη διάθεση. Ιδιωματική κατάρα, που ακόμα και στις μέρες μας δεν κατάφερε να αποβάλει.

Και όμως αυτή τη δύσκολη εποχή, το παγκόσμιο ραδιόφωνο έχει επιτελέσει πρωτοφανή και πρωτοπόρα άλματα στη μουσική διαπαιδαγώγηση της κοινωνίας. Εκτός από τα εθνικά προγράμματα που ασφυκτιούν από μουσικές αναμεταδόσεις υψηλής στάθμης, υπάρχουν συχνότητες στα βραχέα, εκχωρημένες σε ιδιωτικές εταιρείες, αγγλικές, γαλλικές, ελβετικές, από τις οποίες με ισχυρότατους πομπούς μεταδίδονται, αποκλειστικά, μουσική ποιότητας από καθιερωμένες αίθουσες ή θεατρικές σκηνές με όνομα και παράδοση.

Ο συνδρομητής αποκτώντας τον ειδικό δέκτη, σαν τους σημερινούς αποκωδικοποιητές, υπόχρεος και στην καταβολή συνδρομής, είχε τη δυνατότητα να απολαμβάνει σε απίθανες αποστάσεις, μέσα στην κατοικία του, τις επιτυχίες των μεγάλων μουσικών κέντρων. Προνόμιο που, δυστυχώς, μόνο οι παθιασμένοι με τη μουσική και οι οικονομικά ισχυροί μπορούσαν να απολαύσουν, ένεκα του κόστους του δέκτη και συνδρομής.

Σε πείσμα όμως της έστω προνομιακής αυτής άνωσης, η αρχικά δημοσκόπηση θα είναι εκείνη που θα επικρατήσει, θα επιβληθεί και ως κυρίαρχη κατάρα θα επιβαρύνει το ραδιόφωνο. Αναπαράγοντας νέες μεθόδους και τελειοποιώντας τις δοκιμασμένες, για την εμφύτευση στον ανθρώπινο εγκέφαλο του επιθυμητού ιδεολογήματος της εξουσίας, καταδικάστηκε να αποτελέσει τον πιο οδυνηρό και επικίνδυνο κήρυκα προπαγάνδας, καπηλευόμενο τη μουσική και σαν επένδυση και σαν συνοδοιπορία μιας εκβιαστικής επιχειρηματολογίας σε βάρος της ελεύθερης σκέψης.

Μέχρι τις μέρες του πολέμου του 1940 τα σπίτια που διαθέτανε ραδιόφωνο γενικά στην Κεφαλονιά ήταν μετρημένα, ένεκα του μεγάλου κόστους. Μία ελληνική εταιρεία ονομαζόμενη ΕΛΒΙΡΑ απέτυχε να συναρμολογήσει, με λυχνίες RCA, δέκτες ικανούς, εκτός του εθνικού σταθμού της Αθήνας, να πιάνουν και εκπομπές του εξωτερικού. Έτσι ο πόλεμος βρήκε πολλά ραδιόφωνα στα κοσμικά κέντρα, ελάχιστα όμως σε ιδιώτες νοικοκυραίους.

Ο πόλεμος αποτελεί εξ ανάγκης τη μεγαλύτερη μεγεθυντική δύναμη του κόσμου. Πιο ισχυρή και αδάμαστη και πέρα από τον ανθρώπινο έλεγχο. Στοιχεία που σε εποχή ειρήνης παραμένουν συμβατά και οριοθετημένα, με τον πόλεμο και για τον πόλεμο παίρνουν τεράστιες διαστάσεις και εκτείνονται μέχρι τα έσχατα της ανθρώπινης δυναμικής. Στρατευόμενα στην υπηρεσία του, εξαντλούνται σε υπερβολικά όρια, αντλώντας επιδόσεις από τις ανάγκες του και δύναμη από το άπειρο της ασυναρτησίας του.

Το ραδιόφωνο, ακόμα στην εφηβεία του, έγινε ο βασικός υπηρέτης του, αποκαλύπτοντας την τεράστια δύναμη που έκρυβε ο λόγος του, διαπλασμένος από τα συμφέροντα και τις περιστάσεις.

Ποτέ τόσο ψεύδος δεν κυρίευσε την ανθρωπότητα, όσο αυτό που εκπέμψανε τα μεγάφωνά του κατά την πολεμική περίοδο. Και ουδέποτε η αλήθεια δοκιμάστηκε τόσο ασύστολα, ούτε η τιμή βιάστηκε, ο ανθρωπισμός προσβλήθηκε, η αξιοπρέπεια ποδοπατήθηκε, οι αριθμοί ονειδίστηκαν, άτομα, κοινωνίες, φυλές, έθνη, στιγματίστηκαν, όσο από τους πολύγλωσσους εκφωνητές, τους στρατευμένους στην υπηρεσία του.

Ο πόνος ιερολογήθηκε, το μαρτύριο έγινε βίωμα, η θυσία ευτελίστηκε, ο βασανισμός εξυμνήθηκε, η φιλία προδόθηκε, η ανοχή δοκιμάστηκε μέσα από τους ήχους των κυμάτων του.

Μα ταυτόχρονα, στον υπερθετικό, η ελπίδα αναπτερώθηκε, η υπερηφάνεια ζυγίστηκε, το θάρρος επιβραβεύθηκε, η καρτερία χαλυβδώθηκε. Οι κεραίες του, εκτός από ερτζιανά, εκπέμπανε ακτίνες φωτεινές, που λογχίζανε το σκοτάδι τραυματίζοντας τη βία μέχρι να την καταβάλουν.

Αφού εξοβελίστηκε η Τέχνη, η πρώτη ερωτική σχέση του, τα μεγάφωνα του μεταβλήθηκαν σε τεράστιο στόμα που αδηφάγο κατάπινε λαούς με τις ιδέες τους, φιλοσοφίες με τους μάρτυρες τους, πολιτισμούς με τα μνημεία τους, σε ένα όργιο προπαγάνδας, που έσμιγε κόλαση με παράδεισο, αντιπαρέθετε ελπίδα με απογοήτευση, συμβίβαζε νίκη με πανωλεθρία.

radiofono_7Κυριευμένη η δυναμική εφεύρεση από πολύγλωσση πολυλογία έχασε το συναισθηματισμό της, για τούτο η φωνή της συνδύαζε την προσδοκία με την απειλή. Το ραδιόφωνο του πολέμου είχε τη δική του νομοτέλεια και μία δύναμη δαιμονική, που συμβίβαζε τα τάρταρα με τα ουράνια, τον άνθρωπο με το κτήνος, τη ζωή με το θάνατο.

Ξεστρατισμένο από τις προσδοκίες των ρομαντικών και ένεκα συγκυριών, το ραδιόφωνο πλουτίστηκε στα όρια του κορεσμού με εκπομπές λόγου, θα κυριολεκτούσαμε αν λέγαμε πολυλογίες, που στόχευαν τυπικά να πληροφορούν τους ακροατές, σε στιγμές κρίσιμες, για τα τεκταινόμενα στον έξω κόσμο. Και επειδή επρόκειτο για εμπόλεμη περίοδο το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στα μέτωπα του πολέμου και στην εξέλιξη των επιχειρήσεων που διεξάγονται σ’ αυτά.

Η βασικότερη τέτοια πηγή πληροφοριών ήταν το B.B.C. ο αγγλικός ραδιοφωνικός σταθμός του Λονδίνου στην ελληνόφωνη εκπομπή του των 8 το απόγιομα, αμέσως μετά το αγγλικό δελτίο ειδήσεων, όπως ενημέρωνε η γνωστή φωνή του σπήκερ

radiofono_5

THIS IS LONDON CALLING… THE EVERY DAY’S EVENING NEWS THE BOLLETIN IN GREEK FOLLOWS…

Ο εθνικός σταθμός της Αθήνας, στα μεσαία, δεν είχε καλή λήψη και όσο για τον πρόσφατο σταθμό της Ε.Ο.Ν. στα βραχέα των 5 KW εκτός που δεν ακουγότανε, το πρόγραμμα του εξαντλούνταν σε προπαγάνδα της νεολαίας του καθεστώτος.

Κάποτε, έτσι για περιπλάνηση και όχι σπάνια από περιέργεια, η βελόνα έπιανε τη βραδινή ελληνόφωνη εκπομπή του Μπάρι, όπου το ιταλικό καθεστώς είχε εγκαταστήσει ισχυρότατο πομπό στα μεσαία PER I ASCOLTATORI DEL OLTRE ADREATICO.

Τα νέα από το μέτωπο ποτέ δεν ήταν αποσαφηνισμένα. Οι Ιταλοί δεν ενημέρωναν μήτε για νίκες, μήτε για υποχωρήσεις. Η σταθερή φρασεολογία του εκφωνητή αναφερόταν σε: «αιχμαλώτους, υλικό… και την κατάληψη θέσεως σπουδαίας στρατηγικής σημασίας». Και μόνο τις μέρες που το Αργοστόλι είχε δεχθεί την επίσκεψη ιταλικού βομβαρδιστικού η ειδησεολογία αποκτούσε ενδιαφέρον.

radiofono_4

Τότε, οι βομβαρδισμένοι κάτοικοι μάθαιναν, για καταστροφή του ανύπαρκτου στρατιωτικού αεροδρομίου του νησιού, για ισοπέδωση των διυλιστηρίων του και των αποθηκών καυσίμων και καταβύθιση μονάδων του πολεμικού ναυτικού που ναυλοχούσαν στο λιμάνι!

Γνώριζαν βέβαια από το πρωί πως, κάποιες βόμβες από διερχόμενο σε απρόσιτα ύψη αεροπλάνο, είχαν γκρεμίσει την ταράτσα του Λεωνιδάκη του Χοϊδά στη Σπιανάδα, είχαν διαλύσει τους στάβλους του Πέπου και το φουγάρο της από χρόνια απαρατημένης φάμπρικας του Κατσίγερα και παρά τρίχα να βουλιάξουν τη γαΐτα του μαγκούφη του Λούη μισοκάναλα, με γύρωθε τη θάλασσα ασημένια από τους σπάρους που είχε ξεσπαραχνιάσει η βόμβα…

Ευτυχώς, δίχως ανθρώπινα θύματα ετούτη τη φορά, που αποτελούσε και εξαίρεση σπάνια. Γιατί οι Ιταλοί αεροπόροι, άπειροι και αδοκίμαστοι, χρησιμοποιούσαν το Αργοστόλι ως άσκηση βολής. Βομβαρδίζοντας για μαθητεία στα τυφλά, άφηναν τις βόμβες να πέσουν στο ψαχνό γκρεμίζοντας φτωχόσπιτα και σκοτώνοντας άμαχους πολίτες. Αυτά τα κατορθώματα η ιταλική προπαγάνδα τα μεγέθυνε σε στρατιωτικές βάσεις, εργοστάσια πυρομαχικών και σταθμούς ανεφοδιασμού υποβρυχίων!

Την κατάκτηση του νησιού από τους Ιταλούς μελανοχίτωνες δεν την πληροφορηθήκαμε από το ραδιόφωνο. Φρόντισαν να μας την γνωστοποιήσουν μια μέρα πριν τα ιταλικά αεροπλάνα με τη γνωστή προκήρυξη. Έτσι απότομα και απροετοίμαστα άνοιξε το κεφάλαιο που ονομάζεται «Ραδιόφωνο της Κατοχής».

Πρώτη μέριμνα των ουρανοκατέβατων κατακτητών η καταγραφή και στη συνέχεια η άμεση συγκέντρωση και κατάσχεση όλων των ραδιοφώνων του νησιού. Τα περισσότερα παραδόθηκαν από φόβο και αδρανοποιήθηκαν. Μερικά κρύφτηκαν, όχι για μελλοντική αντιστασιακή προοπτική, μα για την οικονομική τους αξία, μέχρι να τελειώσει ο πόλεμος. Έτσι και αυτά εξαφανίστηκαν από το προσκήνιο. Ελάχιστα συνέχισαν να λειτουργούν κάτω από τη μύτη των Ιταλών, πληροφοριοδότες και ταυτόχρονα ηθικά στηρίγματα, καταχωνιασμένα μέσα σε κρύπτες. Από όπου καθημερινά το B.B.C. έσπειρε τα μηνύματα καρτερίας, την ελπίδα για το αύριο και συνθήματα μιας μελλοντικής προοπτικής για αντίσταση.

Έτσι, οι κατακτημένοι δε στερήθηκαν στιγμή την απαραίτητη ενημέρωση που από στόμα σε στόμα, κάθε πρωί, αλλά και έντυπη με τα γραφομηχανημένα κοπιόχαρτα, έμπαινε σε κάθε σπίτι και σε κάθε καρδιά, προετοιμάζοντας το μέλλον.

Η οργάνωση είχε τα δικά της ραδιόφωνα… Το ένα στο σπίτι του Ντίνου Παγουλάτου κοντά στη Ρακαντζή που αργότερα μεταφέρθηκε στην Επισκοπή, στο σπίτι του Λαέρτη, όπου και ο παράνομος εκδοτικός μηχανισμός. Επειδή όμως και τα δυο σπίτια ήταν γιάφκες προορισμένα για άλλες συνωμοτικές χρήσεις, κρίθηκε απαραίτητη η μεταφορά του ραδιοφώνου που μπορούσε ο εντοπισμός του να φέρει γενικότερη ζημιά. Έτσι άρχισε η περιοδεία του από σπίτι σε σπίτι, μέχρι που εκείνο του Ντίνου αποχρωματίστηκε και εγκαταστάθηκε μόνιμα σ’ αυτό.

Ένα άλλο ραδιόφωνο της Οργάνωσης λειτουργούσε στα Φαρακλάτα, πότα στου Λυκούδη και πότα στου Πολλάτου, ανάλογα με τον διαφαινόμενο κίνδυνο και ένα τρίτο στη Λειβαθώ. Αυτά ξέχωρα από τα ιδιωτικά που όμως η ενημέρωση που παρείχαν περιοριζόταν στο στενό οικογενειακό κύκλο.

radiofono_3Λίγο πριν τις οκτώ το βράδυ, κόσμος σαν την εποχή του καλού καιρού, δίχως την παραμικρή προφύλαξη, γέμιζε το φούρνο για να ακροασθεί τις ειδήσεις από το B.B.C. και την άλλη μέρα να τις μεταδώσει στο περιβάλλον του. Αδιαφορώντας για τον κίνδυνο, τις συνέπειες και πολλές φορές την απαγόρευση της κυκλοφορίας που μόλις την προλάβαιναν.

Ένα βράδυ το ραδιόφωνο χάθηκε ξαφνικά, χωρίς καμία δικαιολογία για την τύχη του. Ο κόσμος απογοητευμένος έχασε τον πληροφοριοδότη του, δίχως να γνωρίζει τι κίνδυνο διέφυγε. Η αλήθεια είναι πως από καιρό η στρατιωτική διοίκηση είχε πληροφορηθεί την ύπαρξή του και καιροφυλακτούσε μέσα στους ακροατές να υπάρξουν και συλλήψεις σημαντικών. Τους πρόλαβε όμως η έγκαιρη κίνηση και χωρίς να χαθεί το πολύτιμο αυτό αντιστασιακό εργαλείο, οι Ιταλοί έμειναν με τα σχέδιά τους.

Την έλλειψη του, περισσότερο από το κοινό του Αργοστολιού την αισθάνθηκαν οι απέναντι τεχνικοί του ηλεκτρικού σταθμού, που συνηθισμένοι κάθε βράδυ να ακούνε τα «νέα» ένιωσαν την ανάγκη να βρούνε αντικαταστάτη του. Την ομάδα αυτή αποτελούσαν οι: Βασίλης Μανουσάκης, Μπάμπης Βιβλάκης, Νίκος Άννινος, Παναγής Λεκατσάς, Νίκος Τρομπέτας και Χαράλαμπος Σολομός ο και γνώστης περί τα ηλεκτρονικά. Σκέφτηκαν λοιπόν, υπερβάλλοντας τις δυνατότητες των περιστάσεων, να συναρμολογήσουν ένα δέκτη από αλλοπρόσαλλα υλικά που μπορούσανε να προμηθευτούν.

Εκείνες όμως τις μέρες ένα γεγονός αναστάτωσε το εργοστάσιο ηλεκτροπαραγωγής και το έθεσε κάτου από αυστηρότατη αστυνομική επιτήρηση. Η CARABINERIA DI PORTO με το δαιμόνιο SERGENTE SERAINO, μετά από ενέδρα έπιασε τεχνικούς της εταιρίας που διοχέτευαν πετρέλαιο στη μαύρη αγορά. Το πετρέλαιο αυτό ήταν στρατιωτικό είδος, από το παραχωρούμενο από τη στρατιωτική διοίκηση για τη λειτουργία του σταθμού ηλεκτροπαραγωγής. Ανάμεσα στα πολλά σκληρά μέτρα ήταν και η τοποθέτηση μόνιμης ένοπλης στρατιωτικής φρουράς στο εργοστάσιο.

Κάτου από αυτές τις συνθήκες και με προηγούμενο την κλοπή στρατιωτικού υλικού, λειτουργία ραδιοφωνικού δέκτη μέσα σε ελεγχόμενο χώρο αποτελούσε καθαρή παραφροσύνη. Και τότε επινοήθηκε και τέθηκε σε λειτουργία ο πιο πρωτότυπος και περίεργος ραδιοφωνικός δέκτης που επινόησε ανθρώπινος νους!

Αντί για το γνωστό μεταλλικό σασί, οι ραδιοφωνικές λυχνίες της RCA τοποθετήθηκαν πάνω στο τεράστιο ταμπλό του μηχανοστασίου. Όπου οι αυτόματοι διακόπτες, τα Αμπερόμετρα, τα Ωμόμετρα, τα Βαττόμετρα και τα Βολτάμετρα με τις φωτεινές ενδείξεις καλής λειτουργίας των τεσσάρων γεννητριών. Κάποια φωτάκια, οι λυχνίες, πάρα πάνω δεν πρόσθεταν τίποτε το ύποπτο. Μεγάφωνο, υπτασιόμετρο και τιούνερ, συρματωμένα καταχωνιάστηκαν σε ένα ντουλαπάκι του γραφείου προσωπικού, όπου γινόταν και η ακρόαση, ενώ ακριβώς κάτω από τα πόδια οι Ιταλοί φρουρούσαν πάνοπλοι!

Αυτό το ραδιόφωνο με αρχικά μετρημένους ακροατές που με το χρόνο πλήθυναν επικίνδυνα κρατήθηκε σε καθημερινή λειτουργία, μέχρι που η φρουρά άλλαξε από ιταλική σε γερμανική. Και επειδή οι Γερμανοί έστελναν απευθείας στο εκτελεστικό, προκρίθηκε η αποσυναρμολόγησή του και η παύση λειτουργίας του.

radiofono_2Με την απελευθέρωση τα κρυμμένα ραδιόφωνα βγήκαν στο φως και όπως διαπιστώθηκε ήταν πολύ περισσότερα από τα υπολογισμένα. Αν προστεθούν σ’ αυτά και τα όσα λεηλατήθηκαν από ιταλικές υπηρεσίες ή εγκαταλείφθηκαν σε επιταγμένα από Ιταλούς αξιωματικούς σπίτια και τώρα βγήκαν στην επιφάνεια, θα δικαιολογηθεί η άποψη πως ο τόπος γέμισε από ραδιοφωνικές φωνές και μάλιστα σε διαμάχη μεταξύ τους.

Επρόκειτο για φωνές άγριες και σκληρές, που μόνος σκοπός τους η προπαγάνδα του δίκαιου του νικητή. Και του ευρύτερου που είχε γίνει δισυπόστατος και εριστικός και του στενότερου στον ελληνικό χώρο, όπου η μουσική στρατεύθηκε για να υπηρετήσει, όχι την τέχνη, μα κάποια ιδεολογία, μια άποψη ειδική, ένα συμφέρον ιδιοτελές ή έστω να νομιμοποιήσει ένα δικαίωμα. Εκτός από το δικαίωμα της ελεύθερης έκφρασης! Γιατί το μετεμφυλιακό ραδιόφωνο καθοδηγούμενο από μια εξουσία νικήτρια σε μία αδελφοκτόνα σύρραξη, όριζε αυθαίρετα τα όρια της ελευθερίας κατά τα μέτρα τα δικά της και τους δικούς της υπολογισμούς.

Το ραδιόφωνο αδυνατισμένο και πολλαπλά υπονομευμένο έχασε ολοκληρωτικά την αίγλη του, όταν απέκτησε τις μεταβλητές συχνότατες γνωστές ως FM, τοπικής εμβέλειας, πληθωρικές σε λόγο που σε όλες του τις εκφάνσεις είναι διαφημιστικός.

Ο καιρός που το καθήλωμα δίπλα στο μαγικό δέκτη αποτελούσε ταξίδι και περιπλάνηση στο άγνωστο, χάθηκε ανεπιστρεπτί. Χάθηκε και η θαλπωρή του σπιτιού και η ατμόσφαιρα που δημιουργούσε. Χάθηκε και η μουσική απόλαυση που όταν δεν μπορούσε να παραχθεί, έπρεπε να αναζητηθεί μέσα στους δαιδάλους των ερτζιανών αναζητήσεων που και ο συντονισμός ήταν δύσκολος και η διαύγεια του ήχου ακόμα δυσκολότερη.

radiofono_1

Γυρίζοντας το μαγικό κουμπί του συντονισμού, ο εραστής της ραδιοφωνικής ακρόασης των περασμένων γενεών, ταξίδευε με τη φαντασία σε ένα αισθησιακό άγνωστο, όπου ο μουσικός ήχος είχε τον πρώτο λόγο. Τοποθετούσε τον εαυτό του ανάμεσα σε προνομιούχους θεατές και ακροατές, σε αίθουσες ονειρικές μέσα στη χλιδή και την πολυτέλεια, την απαραίτητη για να συγχρονιστεί ο μουσικός καταρράκτης που ξεχυνόταν από τη σκηνή.

Η σύλληψη ενός μουσικού προγράμματος δημιουργούσε την έκπληξη που καθήλωνε με την αμεσότητα και αδρανοποιούσε κάθε άλλο ενδιαφέρον, σαν προσβολή και παραφωνία. Τέτοιες εμπειρίες συνειρμών και αισθησιακών απολαύσεων μόνο το παλαιό ραδιόφωνο μπορούσε να προσφέρει, σε αντίθεση με το σύγχρονο που και όταν ακόμα τις υποκρύπτει δεν αναζητούνται, γιατί ο κόσμος το συνήθισε σε άλλους ρόλους τελείως άσχετους με τους μουσικούς. Εκείνη η χωρίς διακοπές μυσταγωγία, η δίχως παρεμβάσεις και παρεμβολές, χωρίς ιερόσυλα μηνύματα, αιθερίωνε τον ακροατή και του πρόσφερε τη γεύση του φιλότεχνου κοσμοπολίτη.

Σήμερα, η μοναδική σε δυνατότητες αυτή εφεύρεση ταγμένη να υπηρετεί καταναλωτικές επιταγές, χρησιμοποιεί τη μουσική ως γέφυρα (η ορολογία είναι της σύγχρονης ραδιοφωνίας) για να οδηγηθεί ο ακροατής ανεγκέφαλα, με παγιδευμένη τη βούληση του, στην κατανάλωση του προσφερόμενου προϊόντος. Που μπορεί να ‘ναι σερβιέτες, αφρόλουτρα, σκυλοτροφές ή αχυρένιες ιδεολογίες.

Μα όπως λέει και ο λαός: «Τάισε – τάισε με σανό, μουλάρια θα θρέψεις….»

Για τούτο, φίλες και φίλοι, ο αγώνας για μία κοινωνία λογικών διπόδων στους δύσκολους καιρούς μας, είναι ο αγώνας για τον άνθρωπο και το μέλλον του.

Κείμενα – Παρουσίαση: ΑΓΓΕΛΟΔΙΟΝΥΣΗΣ Α. ΔΕΜΠΟΝΟΣ

Το φωτογραφικό υλικό προέρχεται από το μουσείο ραδιοφώνου και τηλεπικοινωνιακού υλικού του κ.Μπάμπη Μακρή.κεε

email
Πηγή άρθρου: kefalonitis.com