Ο Κέφαλος και οι Κεφαλλήνες

«Κέφαλος και Ηώ»

«Κέφαλος και Ηώ», ζωγραφικός πίνακας του Νικολά Πουσέν (περ. 1630).

Εντάξει το παραδέχομαι.. Είμαι τρελή Κεφαλονίτισσα και όσο και να βρίζω (μαζί με εσάς) καταβάθος λατρεύω τον τόπο μου και φυσικά την ιστορία του. Μ’ αρέσει να ανακαλύπτω μικρές ιστορίες για το νησί και τώρα ειδικά με τους σεισμούς που έχουν πλήξει την Κεφαλονιά λατρεύω να ακούω τις γιαγιάδες και τους παπούδες να κάνουν περιφραφές και να λένε ιστοριούλες για τον προηγούμενο μεγάλο σεισμό που είχαν ζήσει οι κάτοικοι εδώ.

Ετσι λοιπόν και εγώ σήμερα με την σειρά μου, θα σας αφηγηθώ δύο μυθολογικές ιστορίες για το πως πήρε το όνομά του το νησί, ελπίζοντας να σας κάνω να το «μισήτε» λιγότερο!

Ας αρχίσουμε λοιπόν:

Οι μύθοι που έχουν διασωθεί στην προφορική, κυρίως, παράδοση, παρουσιάζουν και διατηρούν στο πέρασμα των αιώνων την αίγλη ενός βασιλείου στο δυτικό άκρο του ελληνικού κόσμου που ανήκε στους «Κεφαλλήνες».

Πρώτοι οικιστές του νησιού, όπως και των γύρω νησιών, φέρονται να είναι οι «Τάφιοι» ή «Τηλεβόες», που κατάγονταν από τον Τάφιο τον γιο του Ποσειδώνα.

Ο μυθικός Κέφαλος όμως ήταν εκείνος που υπήρξε ουσιαστικά ο πρώτος βασιλιάς του νησιού και του έδωσε και το όνομά του.

Η μυθολογία που υπάρχει γύρω από το πρόσωπο του βασιλιά Κέφαλου και τον τρόπο με τον οποίο βρέθηκε στο νησί φαίνεται να έχει ως αφετηρία έναν από τους πιο γνωστούς κατά την αρχαιότητα μύθους, αυτόν της αρπαγής του από την Ηώ.

Η Ηώς (θεότητα-προσωποποίηση της Αυγής, κόρη των Τιτάνων και αδελφή του Ήλιου και της Σελήνης) ερωτεύτηκε τον αττικής καταγωγής Κέφαλο και τον κατεδίωξε μέχρι τη Συρία, όπου τον έφτασε, τον άρπαξε και τον έκανε δικό της. Από την ένωσή τους γεννήθηκε ο Φαέθοντας.

Οκτώ χρόνια αργότερα, ο Κέφαλος καταφέρνει να επιστρέψει στην πατρίδα του και να συμφιλιωθεί με τη σύζυγό του Προκρίδα. Δυστυχώς, η τελευταία δεν έπαψε ποτέ να υποψιάζεται ότι ο σύζυγός της θα μπορούσε να την απατά. Μια μέρα τον ακολούθησε κρυφά στο κυνήγι και κρύφτηκε πίσω από ένα θάμνο. Ο Κέφαλος βλέποντας τα κλαδιά του θάμνου να λικνίζονται, πίστεψε ότι πίσω από το θάμνο υπήρχε κάποιο μεγάλο θήραμα οπότε εκσφενδόνισε το ακόντιο του με αποτέλεσμα να σκοτώσει άθελά του τη γυναίκα του.

Μετά το φόνο, ο Κέφαλος εξορίζεται από την Αθήνα και καταλήγει στη Θήβα όπου πολεμά στο πλευρό του βασιλιά Αμφιτρύωνα εναντίων των Τηλεβόων. Μετά την νίκη των Θηβαίων, ο Αμφιτρύωνας έδωσε την Κεφαλονιά ως έπαθλο στον Κέφαλο, ο οποίος ίδρυσε πλέον εκεί το βασίλειό του.

Ο Κέφαλος απέκτησε 5 γιούς, τον Κράνιο, τον Παλέα, τον Πρόνησο, τον Σάμο και τον Αρκείσιο. Οι τέσσερις πρώτοι ίδρυσαν αργότερα ο καθένας μια πόλη-κράτος, δημιουργώντας τη γνωστή «Τετράπολη» που αναφέρει ο Θουκυδίδης, ενώ ο Αρκείσιος έγινε βασιλιάς της Ιθάκης, πατέρας του Λαέρτη και παππούς του Ομηρικού Οδυσσέα.

Είναι καταπληκτικό πως οι ιστορίες μπλέκονται μέσα στην ελληνική μυθολογία. Οι ταραγμένες εποχές του αρχαίου ελλαδικού χώρου απεικονίζονται με μάχες μεταξύ θεών και ημίθεων. Η ελληνική μυθολογία είναι τόσο ποιητική και γεμάτη φαντασία, όσο που εμπεριέχει και σπέρματα ιστορικής αλήθειας, για μια εποχή που δεν υπήρχε ακόμη η ιστορία.

Για το πως έφτασε ο Κέφαλος στη Κεφαλονιά, βρίσκουμε πληροφορίες και στο μυθολογικό κύκλο του μεγαλύτερου ήρωα της ελληνικής μυθολογίας, του Ηρακλή.

Προπάππους του Ηρακλή ήταν ο Περσέας, ο γιός του Δία και της Δανάης. Ο Περσέας παντρεύτηκε την Ανδρομέδα και βασίλεψε στην Τίρυνθα και τις Μυκήνες και απόκτησε μια κόρη, τη Γοργοφόνη και πέντε γιούς τον Αλκαίο, τον Σθένελο, τον Έλειο, τον Μήστορα και τον Ηλεκτρίωνα.

Ο Μήστορας είχε μια κόρη, την Ιπποθόη που άρεσε στο θεό Ποσειδώνα. Την άρπαξε λοιπόν ο θεός και την πήγε στα νησιά Εχινούσες. Ενώθηκε μαζί της και από την ένωση τους γεννήθηκε ο Τάφιος.

Ο Τάφιος με τη σειρά του απόκτησε και αυτός ένα παιδί, τον Πτερέλαο. Ο Τάφιος ονόμασε τους κατοίκους όλων των γειτονικών νησιών που εποίκησε Τάφιους ή Τηλεβόες. Ο γιός του ο Πτερέλαος απόκτησε έξι γιούς που όταν μεγάλωσαν και έμαθαν τη βασιλική τους καταγωγή αποφάσισαν να εκστρατεύσουν στις Μυκήνες ώστε να διεκδικήσουν τα κληρονομικά τους δικαιώματα.

Εκείνο το καιρό βασίλευε ο θείος τους Ηλεκτρίωνας, που τους τα αρνήθηκε με άσχημο τρόπο. Έτσι τα παλληκάρια του Πτερέλαου άρπαξαν τα γελάδια του Ηλεκτρίωνα και ξεκίνησαν να μπούν στα πλοία να γυρίσουν στα νησιά τους. Τους πρόλαβαν όμως οι γιοί του Ηλεκτρίωνα και έτσι στη συμπλοκή που ακολούθησε σκοτώθηκαν όλοι εκτός από έναν από κάθε πλευρά. Ο Λικύμνιος που ήταν πολύ μικρός για να συμμετέχει και είχε μείνει με τον πατέρα του και την αδερφή του την Αλκμήνη και ο Ευήρης από τους γιούς του Πτερέλαου, που και αυτός ήταν μικρούλης και τον είχαν αφήσει να φυλάει τα πλοία.

Αλκμήνη είπα; Σας λέει τίποτε το όνομα; Μα φυσικά είναι η μαμά του Ηρακλή!

Οι Τάφιοι που γλύτωσαν στη συμπλοκή, φόρτωσαν άρον άρον όσα γελάδια είχαν καταφέρει να αρπάξουν και γύρισαν στα νησιά τους. Όμως ο Ηλεκτρίωνας το πήρε βαριά το ζήτημα και ήθελε να εκδικηθεί τους Τάφιους . Έτσι προετοιμάστηκε να εκστρατεύσει με τη σειρά του, όμως κατά τη προετοιμασία από μια παρεξήγηση, κατά λάθος, πάνω σε μια κακιά στιγμή, τον σκότωσε ο ανηψιός του ο Αμφιτρίωνας, ο γιός του Αλκαίου. Όπως και νάχει, ο άλλος θείος, ο Σθένελος, αφορμή έψαχνε να διώξει το ανηψάκι του από την Αργολίδα (όσοι λιγότεροι διεκδικητές του θρόνου τόσο το καλύτερο).

Τι να κάνει ο Αμφιτρίωνας! Μαζί με την αδερφή του την Περιμήδη, την Αλκμήνη και τον Λίκυμνο, βρέθηκαν στη Θήβα του Κρέοντα που παρόλα τα άσχημα που του σέρνει η μυθολογία, ήταν τελικά πολύ φιλόξενος. Καθώς το ίδιο διάστημα πρόσφερε άσυλο και εξαγνισμό και σε έναν άλλον κατα λάθος δολοφόνο, τον Κέφαλο, που είχε σκοτώσει κατά λάθος τη γυναίκα του και είχε διωχθεί από την Αττική.

Ο Αμφιτρίων είχε δεν είχε, τ’άριξε στη ξαδέρφη του την Αλκμήνη, η οποία συμφώνησε υπό έναν όρο. Να πάρει ο Αμφιτρίωνας εκδίκηση για τον θάνατο των αδερφών της, πολεμώντας τους Τάφιους-Τηλεβόες.

Ο Αμφιτρίωνας άρχισε να αναζητεί συμμάχους για την εκστρατεία και βρήκε αρκετούς. Πήγαν μαζί του Λοκροί, Φωκείς, Θηβαίοι, ο θείος του ο Έλειος από το Έλος του Άργους και φυσικά ο Κέφαλος. Έφτασαν λοιπόν με τα πλοία τους στα νησία των Τηλεβόων, αλλά παρόλες τις επιθέσεις δεν μπορούσαν να κάνουν τίποτε, καθώς ο Πτερέλαος ήταν αθάνατος και ανίκητος χάρη σε μια χρυσή τρίχα που είχε στα μαλλιά του, δώρο του παππού Ποσειδώνα. Όμως τελικά τον πρόδωσε η κόρη του Κομαιθώ, που του έκοψε τη τρίχα ενώ κοιμόταν. Έτσι νικήθηκαν οι Τηλεβόες και τα νησιά μοιράστηκαν στον Κέφαλο και στον Έλειο.

Πίσω στη Θήβα ενώ γινόταν η εκστρατεία, ο Δίας από ψηλά είδε την Αλκμήνη και του καλάρεσε (και ποιά δεν καλάρεσε στον Δία). Βέβαια αυτή τη φορά ήταν λίγο διαφορετικά γιατί ήθελε μαζί της να αποκτήσει ένα γιό, τον πιο δυνατό και πιο γενναίο ανάμεσα στους ανθρώπους. Βρήκε λοιπόν την ευκαιρία ενώ έλειπε ο Αμφιτριώνας να παρουσιαστεί στην Αλκμήνη με τη μορφή του, ενώ γύρω του έβρεχε χρυσή βροχή.

Ξεγέλασε λοιπόν την Αλκμήνη καθώς της διηγήθηκε και όλα τα καθέκαστα της εκστρατείας, την εκδίκηση και τη νίκη. Μάλιστα για να είναι σίγουρος για τα αποτελέσματα της ένωσης τους, παρακάλεσε τον Ήλιο να μη βγεί για τρείς μέρες. Γι’ αυτό ο Ηρακλής που γεννήθηκε από αυτή τη τριπλή νύχτα ονόμαζονταν και τριέσπερος ή τρισέληνος. Μετά το τέλος της νύχτας γύρισε και ο Αμφιτρίωνας νικήτης και τροπαιούχος, μπερδεύτηκε με αυτά που του έλεγε η Αλκμήνη και κατέφυγε στον Μάντη Τειρεσία που του τα ξεκαθάρισε. Η Αλκμήνη θα γεννούσε τον Ηρακλή που ήταν γιός του Δία και τον Ιφικλή που ήταν γιός δικός του, κατά μια νύχτα νεότερος.

Και έζησαν όλοι ευτυχισμένοι.

Βέβαια οι κακές γλώσσες λένε ότι όλα αυτά ήταν στημένα από τον Δία, ώστε να βρεί την ευκαιρία να ξεμοναχιάσει την Αλκμήνη και να γεννηθεί ο μεγαλύτερος Ήρωας της ελληνικής μυθολογίας.

Όπως και νάναι η Κεφαλονιά απόκτησε το όνομα της από τον Κεφαλο και το όνομα ενός Δήμου της από τον θείο Έλειο.

email
Πηγή άρθρου: dse.gr/