Στα υπόγεια της Ιεράς Μονής του Αγίου Γερασίμου

Στα υπόγεια της Ιεράς Μονής του Αγίου Γερασίμου

Στα υπόγεια της Ιεράς Μονής του Αγίου Γερασίμου

Ο Άγιος Γεράσιμος γεννήθηκε στα Τρίκαλα Κορινθίας το 1506, και το βαπτιστικό του όνομα ήταν Γεώργιος. Ο πατέρας του ανήκε στη μεγάλη βυζαντινή οικογένεια των Νοταράδων, κι έτσι μεγάλωσε και μορφώθηκε όπως όλα τα αρχοντόπουλα εκείνης της εποχής. Στα είκοσί του χρόνια αποφάσισε να μεταβεί στη Ζάκυνθο, που ήταν σημαντικό κέντρο γραμμάτων, καθώς -παρά την Ενετική κατοχή και σε αντίθεση με την υπόλοιπη τουρκοκρατούμενη Ελλάδα- έπνεε εκεί ένας αέρας αναγεννησιακός.

Όντας πιστός ορθόδοξος χριστιανός, ξεκίνησε προσκυνήματα στα σημαντικότερα πνευματικά θρησκευτικά κέντρα, όπως η Κωνσταντινούπολη, το Οικουμενικό Πατριαρχείο, το Περιβόλι της Παναγίας και το Άγιο Όρος, όπου έγινε μοναχός στη σκήτη της Αγίας Άννας.

Το σπήλαιο που βρίσκεται στη σκήτη, ήταν αυτό στο οποίο μόνασε, παραμένοντας εκεί για δέκα περίπου χρόνια, ακολουθώντας έναν πολύ αυστηρά ασκητικό τρόπο ζωής, μένοντας νηστικός για 40 ημέρες.

Η σπηλιά αυτή είναι πολύ στενή, τριγωνικού σχήματος, και η πρόσβαση γίνεται κατεβαίνοντας μερικά σκαλοπάτια. Στην είσοδο υπάρχει μόνο ένα στασίδι, ενώ στο μικρό πέτρινο ράφι, πολλές εικόνες του Αγίου. Έμεινε εκεί, μέχρι που αποφάσισε να ταξιδέψει στους Άγιους Τόπους, όπου πρέπει να έφθασε γύρω στο 1538.

Στα Ιεροσόλυμα χειροτονείται διάκονος και πρεσβύτερος από τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων Γερμανό, με το όνομα Γεράσιμος προς τιμήν του Άγιου Γεράσιμου του Ιορδανίτου. Το 1548 ο Άγιος Γεράσιμος ταξίδεψε στην Κρήτη όπου και έμεινε γύρω στα δύο χρόνια, μέχρι να επιστρέψει και πάλι στη Ζάκυνθο, έπειτα από είκοσι χρόνια απουσίας. Εκεί, ασκήτεψε σε μια άλλη σπηλιά, στον Άγιο Νικόλα Γερακαρίου, όπου μέχρι σήμερα ονομάζεται «του Αγίου Γερασίμου».

Την εποχή της Ενετικής κυριαρχίας που η καθολική εκκλησία προσπαθούσε να αποκτήσει πιστούς από το ντόπιο πληθυσμό, ο Άγιος Γεράσιμος αποφάσισε να πάει στην Κεφαλονιά. Αμέσως μόλις έφτασε, διάλεξε και πάλι ένα σπήλαιο για να ασκητέψει, στα νοτιοδυτικά του Αργοστολίου, το οποίο είναι γνωστό μέχρι σήμερα ως το «Σπήλαιο τ’ Αγίου», όπου και έμεινε για 5 χρόνια και 11 μήνες.

Σε ένα λοφίσκο πάνω από την περιοχή της Λάσσης υπάρχει σήμερα μια μικρή εκκλησία αφιερωμένη στον Άγιο Γεράσιμο, η οποία αποτελεί συνέχεια της σπηλιάς του Αγίου. Στη διπλανή σπηλιά υπάρχει άνοιγμα στο βράχο από όπου ο Άγιος, βλέποντας τη θάλασσα, ευλογούσε τα καράβια που περνούσαν…

Έπειτα, αποφάσισε να αναζητήσει νέο ερημικό τόπο για εγκατάσταση και άσκηση. Ανέβηκε λοιπόν στην τοποθεσία που ονομαζόταν Ομαλά, σε μια περιοχή στους πρόποδες του Αίνου, για να ιδρύσει εκεί ένα μοναστήρι, στην κοιλάδα των «σαράντα πηγαδιών»! Τα 40 αυτά (ίσως και περισσότερα) πηγάδια υπάρχουν μέχρι σήμερα, και εκτιμάται ότι είναι ενετικά, παρ’ όλο που η παράδοση υποστηρίζει ότι τα άνοιξε ο ίδιος ο Άγιος.

Στη περιοχή εκείνη, υπήρχε ήδη ένα ερημοκλήσι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου, που το παραχώρησε ο ιερέας της περιοχής Γεώργιος Βάλσαμος στον Άγιο Γερασιμο μαζί με τα γύρω κτήματα, με την εξουσιοδότηση «νά ποιήση ὡς αὐτός θέλει εἰς αὐτό τό μοναστήριον, εἰς ἀνακαινισμόν καί δόξαν Θεοῦ», όπως διασώζεται στο σχετικό «παραχωρητήριον» έγγραφο του έτους 1561.

Ο Άγιος ανακαίνισε λοιπόν το ναό εκ βάθρων, και ονόμασε το μοναστήρι «Νέα Ιερουσαλήμ» με την άδεια και την ευλογία του επίσκοπου του νησιού. Από τότε η φήμη του εξαπλώθηκε σε όλο το χριστιανικό κόσμο. Έγινε διάσημος για τις θαυματουργές του ικανότητες σε άτομα που έπασχαν από ψυχικές ασθένειες.

Ο Άγιος Γεράσιμος απεβίωσε στις 15 Αυγούστου, όπως και η Παναγία. Οι ιερείς τον έντυσαν με τα άμφια τα οποία φέρει μέχρι σήμερα, και ετάφη δίπλα και μέσα στον νότιο τοίχο του ναού της μονής. Η πρώτη ανακομιδή του σώματός του έγινε 2 χρόνια και 2 μήνες μετά την κοίμηση του, στις 20 Οκτωβρίου του 1581, κατά την οποία το σώμα βρέθηκε άφθαρτο και ανέδιδε μια ευχάριστη μυρωδιά. Οι Ενετοί όμως θορυβημένοι από την αφθαρσία του, ζήτησαν να ταφεί ξανά ώστε να συμπληρωθούν τα 3 χρόνια. Η δεύτερη ανακομιδή του σώματος έγινε τελικά μετά από 6 μήνες και το αποτέλεσμα ήταν το ίδιο.

Έτσι λοιπόν η εορτή του Άγιου Γεράσιμου καθιερώθηκε στις 20 Οκτωβρίου και όχι στις 15 Αυγούστου, αν και αργότερα, εορτάστηκε και στις 16 Αυγούστου. Η ανακήρυξη της αγιότητας του οσίου Γερασίμου έγινε το 1622.

Από τότε, ο Άγιος Γεράσιμος είναι ο προστάτης της Κεφαλονιάς και το λείψανο του φυλάσσεται στο μοναστήρι, σε μια ασημένια λάρνακα.

Σήμερα, ο λαός της Κεφαλονιάς τιμά την κοίμησή του στις 16 Αυγούστου και την ανακομιδή των ιερών λειψάνων του στις 20 Οκτωβρίου. Εκείνες τις ημέρες, λαμβάνει χώρα και μια πομπή του Αγίου, κατά την οποία το φέρετρο μεταφέρεται κάτω από τη σκιά ενός πλατάνου, που είχε φυτέψει ο ίδιος.

Είδαμε ότι ο Άγιος Γεράσιμος κατά τη διάρκεια της ασκητικής του ζωής, χρησιμοποίησε τρία σπήλαια, στο Άγιο Όρος, στη Ζάκυνθο και στην Κεφαλονιά. Δεν αναφέραμε όμως παραπάνω, την παρουσία και ενός ακόμη υπογείου χώρου σχετικού με τη μοναχική ζωή του, τον οποίο γνωρίζουν οι Κεφαλονίτες αλλά και κάποιοι επισκέπτες του νησιού, πολλοί από τους οποίους δε χάνουν την ευκαιρία να βρεθούν και οι ίδιοι εκεί μέσα!

Υπάρχει, λοιπόν, κάτω από την παλιά εκκλησία του μοναστηριού μια τεχνητή «σπηλιά», που λέγεται πως χτίστηκε από τον ίδιο τον Άγιο, όπου εκεί προσευχήθηκε, και -κατά την παράδοση- στον ίδιο χώρο είχε και το κελί του.

Φωτογραφίες Σπύρος Σακκαλής

Η είσοδος για τον υπόγειο αυτό χώρο στον οποίο ασκήτευε ο Άγιος Γεράσιμος, βρίσκεται στο εσωτερικό της εκκλησίας και είναι χαρακτηριστικό ότι η πρόσβαση γίνεται μόνο από μία καταπακτή με άνοιγμα μεσαίου μεγέθους, κατεβαίνοντας από μια παλιά ψηλή μεταλλική σκάλα.

Οριζόντια είσοδος δεν υπάρχει, οπότε από την αρχή η κάθοδος προς τα κάτω θα έπρεπε να γινόταν με τη χρήση κάποιας σκάλας.

Οι υπόγειοι χώροι είναι δύο μεγάλα δωμάτια με χτιστά επιχρισμένα τοιχώματα και ψηλή οροφή σχεδόν αψιδωτή, κατασκευασμένη από πέτρες που είναι τοποθετημένες κάπως ακανόνιστα.

Τα δύο αυτά “δωμάτια” επικοινωνούν μεταξύ τους από ένα πολύ χαμηλό πέρασμα, από το οποίο για να περάσει κανείς, πρέπει να συρθεί στο υγρό δάπεδο.

Παλαιότερα, υπήρχαν εκεί αφημένα από την εκκλησία κάποια μαγειρικά σκεύη, τα οποία υποτίθεται ότι χρησιμοποιούσε ο Άγιος κατά την υπόγεια διαβίωσή του. Όμως εδώ, κάποια πράγματα δεν ταιριάζουν στην όλη αυτή ιστορία της εκκλησίας…

Κατ’ αρχήν, ο Άγιος έκανε τόσο κόπο να σκάψει δύο τεράστια υπόγεια δωμάτια για να ζει στο εσωτερικό τους, και δε μπορούσε να ανοίξει μια κανονική πόρτα για τη μεταξύ τους επικοινωνία;

Και γιατί δηλαδή να είναι δύο τα δωμάτια; Διάλεξε να κοπιάσει για τόση ευρυχωρία, αλλά για να περνά απ’ το ένα στο άλλο έπρεπε να έρπει; Κάτι δεν πάει καλά εδώ… Επίσης, να πούμε ότι η ατμόσφαιρα εκεί κάτω είναι τόσο αποπνικτική με πολλή υγρασία και με έλλειψη οξυγόνου, που κάποιος νιώθει δυσφορία παραμένοντας για λίγο, πόσο μάλλον δε να ζει εκεί μέσα καθημερινά.

Παρατηρώντας την οροφή του δεύτερου (του μέσα) “δωματίου” στο οποίο καταλήγουμε περνώντας το χαμηλό πέρασμα, θα δούμε έκπληκτοι ότι υπάρχει και άλλη μία πρόσβαση! Πρόκειται για ένα όχι πολύ μεγάλο οβάλ άνοιγμα, το οποίο είναι σφραγισμένο από πάνω με μακρόστενες πέτρινες πλάκες, που προφανώς έχουν καλυφθεί από το πάτωμα της εκκλησίας, ώστε απ’ έξω να μη φαίνονται!

Τι εξυπηρετούσε λοιπόν το άνοιγμα αυτό; Μήπως ο Άγιος ήθελε να κατεβαίνει με σκάλα ξεχωριστά και στα δύο δωμάτια;

Και τι είναι αυτό το ανάποδα τοποθετημένο μεγάλο κεραμίδι ψηλά στον τοίχο της μιας μικρής πλευράς της μεγάλης αυτής ορθογώνιας αίθουσας; Οι αίθουσες, και οι δύο είναι επιχρισμένες μέχρι την αρχή της πέτρινης οροφής τους με λείο επίχρισμα το οποίο βέβαια σήμερα είναι χαραγμένο από εκατοντάδες επιγραφές επισκεπτών (ή μήπως όχι μόνο επισκεπτών;) διαφόρων εποχών, με τις περισσότερες να προέρχονται από τη δεκαετία του 1970.

email
Πηγή άρθρου: ΑΣΤΙΚΗ ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΑ