Το Καρναβάλι στο Αργοστόλι κάποτε….

Και πάλι το Αεροπλάνο του 1928

Και πάλι το Αεροπλάνο του 1928

Η λέξη Καρναβάλι είναι ξενόφερτη. Carneval, Carnevale, από τις λέξεις Carne=κρέας και Vale=περνάει, επειδή από εδώ και πέρα το κρέας δεν επιτρέπεται. Αποκριές είναι η Ελληνική λέξη που ταυτίζεται με την περίοδο του Τριωδίου. Στην Κεφαλονιά τα Καρναβάλια, έχουν γράψει ιστορία. Οι Καρναβαλικές εκδηλώσεις, πρωτοεμφανίστηκαν στο Αργοστόλι, και αργότερα εξαπλώθηκαν και στο υπόλοιπο νησί, που διατηρούνται και μέχρι τις μέρες μας.

Το Καρναβάλι στην Κεφαλονιά, όπως το γνώρισαν οι προγονοί μας στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, ήλθε από τη Βενετία. Στη Βενετία η MORETTA, (μάσκα) και κατά το Κεφαλονίτικο ΜΠΑΡΜΠΟΥΤΑ, ήταν ένα ολοχρονικό στοιχείο αμφίεσης των γυναικών. Κατασκευασμένες συνήθως από μαύρο βελούδο, με δυο τρύπες στα μάτια, κάλυπτε το πάνω μισό του προσώπου, και τις φορούσαν όσες επιθυμούσαν να εξασφαλίσουν την ανωνυμία τους. Η μάσκα πέρασε και στην …υψηλή κοινωνία των νησιών μας.
Η μάσκα δίνει άλλον αέρα στην συμπεριφορά του ανθρώπου. Τον βοηθά να κάνει πράγματα, που δεν θα μπορούσε να τα κάνει με ξεσκέπαστο πρόσωπο.

Αρσενικοί και θηλυκοί
κρυμμένοι στην μπαρμπούτα
εβγήκαν πολυθάρρευτοι
να κάμουν όσα δεν μπορούν να κάμουν αμασκάρευτοι.
ΖΙΖΑΝΙΟΝ, 17-2-1901.

Ο Γιατρός με τους βοηθούς του.

Ο Γιατρός με τους βοηθούς του.

Την πρώτη βδομάδα μετά τα Φώτα, στο Αργοστόλι εμφανιζόταν οι «Μ π α ρ μ π ο ύ τ ε ς». Πολλά ήταν τα μαγαζιά που τις πουλούσαν. Είχαν πάρα πολλά είδη, και τιμές για κάθε τσέπη. Ο Γεράσιμος Γρηγοράτος, ο επονομαζόμενος και Τσαμεναράκης, ο Νικόλας Νικολάτος, ο Μπασιάς που είχε το πρακτορείο, ο Διονύσης Κομινάτος, στη Βύρωνος, ο Σπύρος Μαράτος στο Λιθοστρωτο και αργότερα στο ίδιο μαγαζί ο Γεράσιμος Πανάς και ο Πετράτος. Για να ολοκληρωθεί, όμως, το μασκάρεμα, υπήρχαν και οι φορεσιές. Μέχρι τα τελευταία προσεισμικά χρόνια στο μαγαζί του Γρηγοράτου, (Τσαμεναράκη) μπορούσαν να βρουν τη φορεσιά της αρεσκείας τους γυναίκες και άνδρες, να την αγοράσουν ή να την νοικιάσουν. Μεγάλη έκθεση φορεσιών. Κι ενώ το μαγαζί πούλαγε τσιγάρα και καφέδες, είχε κάθε φορά και τα ανάλογα εποχιακά είδη και σε μεγάλη ποικιλία.

Καρναβάλια 1940. "Στέφεται ο δούλος του Θεού Ιωάννης τη δούλη του Θεού Ελβίρα". Η φωτογραφία στις Βινάριες, στο διαλυμένο κατάστημα του Προυσού. Το 1940 λόγω του πολέμου δεν έγινε Κομιτάτο. το αργοστόλι όμως γλέντησε παντρεύοντας τον Γομπογιάννη ή Τζωρτζινα.

Καρναβάλια 1940. “Στέφεται ο δούλος του Θεού Ιωάννης τη δούλη του Θεού Ελβίρα”. Η φωτογραφία στις Βινάριες, στο διαλυμένο κατάστημα του Προυσού. Το 1940 λόγω του πολέμου δεν έγινε Κομιτάτο. το αργοστόλι όμως γλέντησε παντρεύοντας τον Γομπογιάννη ή Τζωρτζινα.

Η πιο συνηθισμένη αμφίεση την πρώτη δεκαετία του 20ου αιώνα, ήταν τα Ντόμινα. Δύο ήταν στο Αργοστόλι, τα ραφεία που τα έραβαν. Του Βασίλη Βλάχου στο Λιθόστρωτο και του Ε. Αντύπα. Ο ανταγωνισμός των δύο ήταν μεγάλος. ΖΙΖΑΝΙΟΝ, 30-1-1910: «Δόμινα σχεδόν χάρισμα! Από μία δραχμή έως πέντε. Ανδρικά και γυναικεία. Εις το εμπορορραφείον Ε. Αντύπα. Ωρολόγιον».

Κάποιοι όμως, παρά τις καθιερωμένες καρναβαλίστικες στολές, ντύνονταν με το δικό τους τρόπο. «Ο Περικλής ο Χριστοδουλάτος, ντυνόταν κάθε αποκριά δεσποινίδα. Μικροκαμωμένος ο Περικλής, κάνεις δεν μπορούσε να μαντέψει, ποια ήταν η κομψή νέα που τους χαιρετούσε. Το 1908 ο Μπάμπης Αρσένης, ο λεγόμενος Τσιρόλιας, παράστησε τη «χειραφετημένη», όπου και βραβεύτηκε».

Καρναβάλια 1927. Μάσκαρα στον Ελιό.

Καρναβάλια 1927. Μάσκαρα στον Ελιό.

Οι παρέες έκαναν την προετοιμασία τους, πριν ακόμη αρχίσει το Τριώδιο, για το τι θα μασκαρευτούν, που θα χορέψουν, αλλά και για κάποιους άλλους τι θα παραστήσουνε, για να πάρουνε το βραβείο, που εν τω μεταξύ ο δήμος είχε μπει στο παιχνίδι της αποκριάς και χορηγούσε. Το 1900 το βραβείο το κέρδισε η παρέα του σατυρικού μας ποιητή Γιώργου Μολφέτα, που παρουσίασε το ωραίο νούμερο «Το προικιό τση Κουφογιούλιας». Η μόνη ανησυχία τους ήταν ο βροχερός καιρός, που θα μπορούσε να τα ανατρέψει όλα.

Ετοιμασίες γίνονται πολλές για τα βραβεία
κι αν θάχουμε καλό καιρό
θ’ αναμειχθούμε στο χορό
και εν ελλείψει πιάνουμε καμιά παλιά κυρία.
Εφ. ΤΕΛΩΝΙΟΝ, 21-2-1931.

Με τη συνδρομή του Δήμου και του κόσμου τη δεκάρα
σαμαρώνονται γαϊδούρια και ετοιμάζονται τα κάρρα,
στον Καρνάβαλο να γίνει σοβαρά υποδοχή
κι έλα βόηθα Παναγιά μου να μην έχουμε βροχή!…
ΖΙΖΑΝΙΟΝ, 16-2-1908.

Καρναβάλια 1928. "Ο Μενέλαος θηλάζων. Απόσπασμα εκ τουρεφικού Σταθμού Αργοστολίου". Νταντά ο Μενέλαος Αποστολάτος. Μπέμπης ο Γιάννησ Σπυράτος ή Γομπογιάννης.

Καρναβάλια 1928. “Ο Μενέλαος θηλάζων. Απόσπασμα εκ τουρεφικού Σταθμού Αργοστολίου”. Νταντά ο Μενέλαος Αποστολάτος. Μπέμπης ο Γιάννησ Σπυράτος ή Γομπογιάννης.

Εκτός από το ατομικό γλέντι, ήταν και το ομαδικό ξεφάντωμα και επίδειξη. Οι ομάδες προετοιμαζόταν, δουλεύανε νυχθημερόν αλλά ξόδευαν και λεφτά, για να παρουσιάσουν αυτό που είχαν σχεδιάσει να παραστήσουν. Έτσι ο λαϊκός άνθρωπος, του Φόρου, της Απανώστρατας, του Γουλόστροτου, του Μετζάου, ο απλός Αργοστολιώτης, ετοιμάζονταν την στιγμή που μασκαρεμένος ή παριστάνοντας, πάνου στο Άρμα, θα κατέβαινε στην πλατεία, για να καταπλήξει τα πλήθη και «να τα πει…». Και είχε μεγάλη σημασία γι’ αυτόν, γιατί το λαϊκό στοιχείο δεν σύχναζε στην Πλατεία τ’ Αργοστολιού. Η Πλατεία ήταν ο χώρος που σύχναζαν οι μεγαλοαστοί και η αριστοκρατία. Ο λαϊκός κόσμος σύχναζε μόνο σε ειδικές περιπτώσεις. Με την πάροδο, όμως, των χρόνων, εμφανίστηκαν και οι λαϊκές τάξεις στην πλατεία, μόνο που περιορίζονταν στο κάτω μέρος, ενώ η αριστοκρατία στο απάνου μέρος.

Το 1889 ιδρύεται στο Αργοστόλι, το πρώτο «Κομιτάτο των Απόκρεω». Ένα χρόνο μετά από την ίδρυση του Κομιτάτου των Αθηνών, και κατά μίμηση εκείνων των εκδηλώσεων, «μερικοί νέοι» αποφασίσανε να τις καθιερώσουν κι εδώ, «απομιμούμενοι τους Αθηναϊκούς πιθηκισμούς». Εφ. ΝΕΑ ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑ 21-1-1889. Τι ήταν το Κομιτάτο. Κομιτάτο θα πει οργανισμός και κατ’ επέκταση ο όρος δηλώνει, τις γιορτές που διοργάνωνε η επιτροπή της Αποκριάς και μάλιστα στην κεντρική εκδήλωση, που ήταν η παρέλαση των αρμάτων, η σάτιρα, τα αγωνίσματα και άλλες παραστάσεις που διεκδικούσαν τα βραβεία. Η δημιουργία του κομιτάτου βρήκε συμπαραστάτη και το Δήμο, ο οποίος επιχορήγησε τριακόσιες δραχμές. Επίσης μαζεύτηκαν και κάποια χρήματα από διάφορες συνεισφορές και έτσι προσπάθησαν να καθιερώσουν αυτή την καινούρια διασκέδαση. Για νομική κάλυψη, μάλιστα, πήραν και την έγκριση της αστυνομίας και προκήρυξαν και βραβεία.

Καρναβάλι 1925. Μασκαράδες από τα Καρδακάτα

Καρναβάλι 1925. Μασκαράδες από τα Καρδακάτα

Η καινοτομία όμως δεν βρήκε την ανταπόκριση που κανείς θα περίμενε. Δέχθηκε σφοδρή κριτική και πόλεμο από δύο λαϊκές εφημερίδες, τη «Νέα Κεφαλληνία» και «Ο Λαός». Η Νέα Κεφαλληνία στις 11-2-1989, μεταξύ των άλλων έγραφε: … «διότι η κοινωνία ημών δεν αφίκετο εισέτι εις το σημείον εκείνο καθ’ ο δέον να ασχολείται εις διασκεδάσεις …και πάς ο υπέρ αυτού (του Κομιτάτου) συνηγορών είναι άξιος περιφρονήσεως και χλευασμού…». Η εφημερίδα «Εμπρός», όμως υποστηρίζει και υπεραμύνεται της δημιουργίας του Κομιτάτου. Οι γιορτές έγιναν, και οι βραβεύσεις έγιναν. Δεν μπορούν όμως να χαρακτηριστούν ως πετυχημένες. Το πρώτο βραβείο «εκατόν είκοσι δραχμών», δόθηκε «στους κριτές του Άδου και το πλοιάριον του Χάρωνος», κι αυτό γιατί σ’ αυτή την παράσταση διασυρόταν η εφημερίδα «Νέα Καφαλληνία», που πολεμούσε τις εκδηλώσεις. Στην ουσία στις Αποκριάτικες αυτές εκδηλώσεις του 1889, δεν υπήρχε η λαϊκή συμμετοχή και συμπαράσταση. Και αυτό γιατί όπως λέει η εφημερίδα «Νέα Κεφαλληνία» στις 22-2-1889, η εκδήλωση αυτή έγινε από… «μερικά αρχοντόπουλα που χωρίς να τα εκλέξει κανένας βγήκανε έξω στο κοινό να γυρεύουνε όβολα του ενός και του άλλου, για να δώσουν χρηματικά βραβεία στις καταλληλότερες μασκαράδες που ήθελε γίνουν…».

Καρναβάλια 1928. Το βραβευμένο ΑΕΡΟΠΛΑΝΟ. Κατασκευάστηκε από τους Διονύση και Σπύρο Ιακωβάτο και το παρουσίασε η παρέα του Σπύρου Βαβάση.

Καρναβάλια 1928. Το βραβευμένο ΑΕΡΟΠΛΑΝΟ. Κατασκευάστηκε από τους Διονύση και Σπύρο Ιακωβάτο και το παρουσίασε η παρέα του Σπύρου Βαβάση.

Το Φεβρουάριο του 1900, το Αργοστόλι αλλά και όλη η Κεφαλλονιά θα ζήσει ένα πρωτόγνωρο θέαμα, από το πρώτο Κομιτάτο της Αποκριάς, με βραβεία, άρματα, αγωνίσματα και με λαϊκή συμμετοχή. Έγινε όμως, μια μεγάλη προσπάθεια, για να μαζευτούν χρήματα.

Έβγα Μαρή να τρέξουμε τ’ απάνω και τα κάτω,
τον κόσμο να χαλάσουμε να γίνει Κομιτάτο.
…………………………………………………………………….
Μπαρμπούτες να φορέσουμε μικροί μεγάλοι όλοι.
Και Βενετιά και Νάπολη να γίνει τ’ Αργοστόλι.
Εφ. ΖΙΖΑΝΙΟΝ 22-1-1900.

Δήμαρχος ο Σπύρος Λουκάτος, Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου ο Πλάτωνας Βέγιας και η επιτροπή του πρώτου Κομιτάτου, ο γιατρός Ριχάρδος Λιβαθινόπουλος, ο γυναικολόγος Αντώνης Δελαπόρτας, και ο δικηγόρος και μετέπειτα δήμαρχος Αργοστολιού Κωνσταντίνος Γεράκης. Η όλη προσπάθειά τους στέφθηκε από επιτυχία που ξεπέρασε κάθε μέτρο.

Στην Πατρίδα του Κεφάλου
πώχουν γίνει άλλα τόσα
κι η πομπή του Καρναβάλου
εις τα χίλια εννικόσια
είν’ κι αυτή μεγάλο πράμα
για το μίζερο λαό
πώχει νόμο του το κλάμα
και την γκρίνια για Θεό.
Εφ. ΖΙΖΑΝΙΟΝ 5-2-1900

Η μάσκαρα χορεύει Καντρίλιες.

Η μάσκαρα χορεύει Καντρίλιες.

Πράγματι το γλέντι της Αποκριάς του 1900 ήταν μεγάλο. Λαός και ευγενείς γλεντούσαν μαζί. Έτσι παγιωνόταν μια κατάσταση «γιορταστικής συναδέλφωσης». «Κοντά τους και ο σατιρικός Γιώργος Μολφέτας. Το μόνο μέσο ενημέρωσης και προπαγάνδας».

…Γνωρίζω πως και συ σκαιός Αργοστολιώτης
κηφήνας και τεμπέλαρος της τάξεως της πρώτης,
που τρως και πίνεις κάνοντας ιδανικές αγάπες
στηρίζων τις ελπίδες σου στου σέμπρονε τις τσάπες,
ποτέ δεν θ’ αποφάσιζες να κάμης την θυσία
με νεγροφούμο ν’ αλοιφτής και νάβγης δημοσία
για ν’ αλεγράρης τον ντουνιά και το φτωχό τ’ ασκέρι
που όλο τον χρόνο στη δουλειά για σένανε υποφέρει.
………………………………………………………………………………………
Που καταδέχεσαι Μαρή, κοτζά λιμοκοντόρος
ερώμενος της θελκτικής αργίας παραφόρως
ν’ αποφασίσεις και να πεις «ας βάλω μια μπαρμπούτα,
στης τρέλας τα μινούτα,
κι ας έβγω να γελάσουνε μαζί μου δυο ανθρώποι
που μέρα νύχτα μύριοι τους καταβάλουν κόποι…»
Εφ. ΖΙΖΑΝΙΟΝ 12-2-1900

…«Οι γιορτές καλύψανε και τις τρείς Κυριακές. Και στις τρείς υπήρχανε βραβεία… Την πρώτη Κυριακή που γίνηκε και η είσοδος του Καρναβάλου, με αφετηρία τον Άγιο Νικόλα, βραβεύτηκε η καλύτερη μασκαρεμένη χορωδία με 25 δραχμές. Άλλες 25 δρχ. πήρανε οι μασκαρεμένοι κανταδόροι. Επίσης 25 δρχ. το καλύτερο χορευτικό συγκρότημα. Και τρία βραβεία από 20, 15 και 10 δρχ. στους καλύτερους και κωμικότερους καβαλάρηδες».

Στις Αποκριές του 1900, στήθηκε για πρώτη φορά το κατάρτι που ήταν αλειμμένο και ξύγκι. Ένα, ας πούμε παιχνίδι, αγώνισμα, το οποίο υπήρχε μέχρι και τα παιδικά μου χρόνια, τη δεκαετία ’70-’80. Ήταν μια ψηλή ξύλινη κολώνα αλειμμένη με ξύγκι, νεότερα θυμάμαι με γράσο. Όποιος κατόρθωνε να σκαρφαλώσει και να πρωτοφιλήσει την κορυφή έπαιρνε το πρώτο βραβείο. Τότε (1900) ο πρώτος θα έπαιρνε 25 δρχ και ο δεύτερος ένα αρνί. Την πρώτη Κυριακή κανένας δεν κατόρθωσε να σκαρφαλώσει και να φιλήσει την κορυφή, γιατί το ξύγκι ήταν πάρα πολύ. Έτσι η επιτροπή, υποσχέθηκε να επαναληφθεί το αγώνισμα την επόμενη Κυριακή, «όχι όμως με το ίδιο ξύγκι».

Επεριμέναμε όλοι μας απ’ ώρα σ΄ ώρα νάρτη
ο Γαβριήλ ο Άγγελος ν’ ανέβη στο κατάρτι
γιατί είχε τόσο ξυγκωθεί από το Κομιτάτο
που δεν μπορούσε ν’ ανεβεί κανείς από δω κάτω…
Εφ. ΖΙΖΑΝΙΟΝ 12-2-1900.

Και πάλι το Αεροπλάνο του 1928

Και πάλι το Αεροπλάνο του 1928

…«Τα βραβεία της δεύτερης Κυριακής ήσαν τρία για τους καλύτερους μασκαράδες. Το πρώτο 175 δρχ. Το δεύτερο 100 δρχ. Και το τρίτο 75 δρχ. Επίσης προστέθηκε ακόμα ένα παιχνίδι. Αγώνας δρόμου με τα πόδια δεμένα μέσα σε σακί. Ο νικητής δραχμές 25». «Και δώρα διάφορα σε όσα παιδάκια ντυθούνε ομορφότερα με Καρναβαλίστικα κουστούμια». Την δεύτερη Κυριακή ο κόσμος ήταν πάρα πολύς. Η πλατεία ασφυκτικά γεμάτη. Το αποτέλεσμα του Κομιτάτου εκπληκτικό!

Και φθάνουμε στην τρίτη και τελευταία Κυριακή. 20 Φεβρουαρίου 1900. Τα βραβεία ήταν τέσσερα για τα άρματα. Το πρώτο 150 δρχ., το δεύτερο 100 δρχ., το τρίτο 75 δρχ. και το τέταρτο 50 δρχ. «Μα η ιστορική της αξία δεν ζυγιάζει ούτε την κοσμοθάλασσα που πλημμύρισε την πλατεία (των Δικαστηρίων όπως λεγότανε τότε), ούτε στην ομαδική κάθοδο των χωριών και του Ληξουριού που ήρθαν να γιορτάσουν στο Αργοστόλι, ούτε τις επιτυχημένες αμφιέσεις και εμφανίσεις… ούτε ακόμη στο αμίμητο νούμερο που επαρουσίασε με την «αρεσκιά» ο Μολφέτας και η παρέα του και κέρδισαν το πρώτο βραβείο…
Αυτή την Μεγάλη Μέρα, την ιστορική και αξέχαστη, το Αρχοντολόϊ τινάχτηκε έξω από τις πόρτες του και βγήκε μαζί με το Λαό και γλεντήσανε χέρι με χέρι!!!».

Ποιος επερίμενε να δή σ’ αυτή τη νεκρομάρα
πως θάβγουν Κοσμετάτοι
μεταξωτά να ντύσουνε τ’ αμάξι του Τσιμάρα
να θέλγει κάθε μάτι;…
Εφ. ΖΙΖΑΝΙΟΝ 26-2-1900

Το ΖΙΖΑΝΙΟΝ στο ίδιο φύλλο γράφει:
Ποιος συμπολίτης μίζερος που ζει με καμποσάντες
και με κοκκινογούλια
είχε σπεράντσα πως θα δει του Τζών τις κουβερνάντες
σ’ αμάξι όλο γιούλια;……
…………………………………………………………………………………..
Ποιος ακόμα το πιστεύει
τέτοιο θαύμα πως θα γένη τη στερνή τη Κυριακή
μασκαράδα να γινούμε σερνικοί και θυλικοί;

«Ήτανε κάτι το πρωτόγνωρο για τον τόπο. Και σαν θέαμα και σαν εκδήλωση… Για πρώτη φορά είχε ραγίσει ένα τείχος, ώστε να μπορούνε να περάσουν δυό χέρια, έστω και μασκαρεμένων και να σφιχτούνε σε αδέλφωση!»

Και το ΖΙΖΑΝΙΟΝ συνεχίζει στο φύλο της 26-2-1900:
Τέτοιο γλέντι των πληβείων και της αριστοκρατίας
δεν ακούστηκε να γίνει εν καιρώ της Ενετίας
κι ούτε Μένσας οφιτσιάλοι
είδαν τέτοιο Καρναβάλι…

Το 1901 ήταν μια πολύ δύσκολη χρονιά για την Κεφαλονιά. Ο περονόσπορος προκάλεσε πρωτοφανή καταστροφή στη γεωργική παραγωγή του νησιού και μπορούμε να πούμε ότι «η Κεφαλονιά πείνασε». Όμως, παρά το δυσάρεστο αυτό γεγονός, τα καρναβάλια στέφτηκαν με μεγάλη επιτυχία. Χαρακτηριστική είναι η προκήρυξη του Κομιτάτου, για την διακωμώδηση της πείνας:
«Παραστάσεις διακωμωδίζουσαι την πείναν δεν θα λαμβάνονται υπ’ όψιν. Διότι τα Καρναβάλια γίνονται για να γελάσουμε και όχι για να κλαίμε την μοίραν μας!…» Εφ. ΖΙΖΑΝΙΟΝ 10-2-1901.

Το 1902, το Καρναβάλι στο Αργοστόλι και πάλι είχε μεγάλη επιτυχία. Σε αυτό συμμετείχαν και οι μάσκαρες από άλλα χωριά της Κεφαλονιάς. Οι εμφανίσεις των Φαρακλάδων και των Δειληνάδων ήταν πολύ πετυχημένες, όπως, πετυχημένες εμφανίσεις έκαμε και το Ληξούρι, που διεκδίκησε και πρώτα βραβεία. Αυτή τη χρονιά ο Καρνάβαλος ήλθε από τη θάλασσα. Επίσης, για πρώτη φορά όσοι επιθυμούσαν, έβλεπαν τις εκδηλώσεις από την εξέδρα που είχε στηθεί στην πλατεία, πληρώνοντας το ανάλογο εισιτήριο.

«Τον Σεπτέμβρη του 1903 Δήμαρχος στο Αργοστόλι (Δήμο Κρανίων), βγήκε ο Σπύρος Κοσμετάτος. Αυτός ο άρχοντας, με την διπλή έννοια, της αρχής και της γενιάς, είχε πολλά προσόντα. Και διοργανωτικός ήτανε και πολύξερος. Έτσι οι εκδηλώσεις της Αποκριάς λάβανε λάβανε στις μέρες του μορφή και διάσταση κοσμοπολίτικη». Πρόεδρος του Κομιτάτου ήταν ο Νικόλαος Τρίκαρδος, ικανότατος που ήξερε πώς να συγκεντρώνει χρήματα, αλλά και πώς να τα διαθέτει.

Το Αργοστόλι πλέον, είχε καταστεί το επίκεντρο των Καρναβαλικών εκδηλώσεων της Κεφαλονιάς. Νέα παιχνίδια επινοήθηκαν, όπως οι Γαϊδουροκαβαλαρίες, οι Τόμπολες και το Τριγωνικό Πρίσμα. Το 1904 αλείψανε με λίπος, ένα γουρουνόπουλο, το αφήσανε μέσα στον κόσμο και θα ήταν κέρδος για όποιον κατάφερνε να το πιάσει. Τα βραβεία γίνανε πολύ περισσότερα και τα ποσά που δίνονταν πολύ μεγαλύτερα.

«Στα 1908, την τελευταία Κυριακή της Τυρινής, δοθήκανε οχτώ βραβεία σε παραστάσεις Αρμάτων. Το πρώτο 500 δραχμές και το τελευταίο 25. Δύο βραβεία από 150 και 100 δραχμές σε γλεντοκόπους πάνω σε άμαξες…… Όλες οι άμαξες του Αργοστολιού από μέρες ήταν αγκαζαρισμένες. Και ήδη από τις δύο προηγούμενες Κυριακές είχε εξαντληθεί το κομφετί ! Η επιτροπή αναγκάζεται και τηλεγραφεί στην Αθήνα να φορτωθούν αμέσως 200 οκάδες από το απαραίτητο αυτό υλικό, την ημέρα της γιορτής σκορπίστηκε, μεταδίδοντας την χαρά και το κέφι και έπηξε τους δρόμους». Σ’ αυτό το Καρναβάλι του 1908, μασκαρεύτηκε ο ίδιος ο Δήμαρχος Κοσμετάτος και η παρέα του.

Ποιος το ξέρει
πως στον τόπο πουν’ ερήμωση και φρίκη
κι όσοι μένουν
περιμένουν
από μία διαθήκη
εκατό να φθάσει μέτρα
ο σωρός του κομφετί
και πως δεν θα μείνει πέτρα
που να μη μασκαρευτεί;….
Εφ. ΖΙΖΑΝΙΟΝ 8-3-1908

Έτσι γινόταν το Καρναβάλι τα παλιά χρόνια. Προσωπικότητες δεν δίσταζαν να υποδυθούν τον Καρνάβαλο. Οι «έμμετρες προσφωνήσεις του σατιρικού Γιώργου Μολφέτα, γεμάτες πνεύμα, μείνανε αξέχαστες και αργότερα ο Παναγής Βεργωτής ποιητής και δημοσιογράφος, συνεργάτης στο Τελώνιον».

Το 1931, Δήμαρχος Αργοστολίου είναι ο Κωνσταντίνος Γεράκης. Επιτροπή Κομιτάτου, με πόεδρο το Δήμαρχο, οι, Ι. Προκόπης, Α. Κούμαρης, Γ. Μαράτος, Γ. Λοβέρδος, Α. Καλλιγάς, Μ. Μεταξάς, Α. Βαλιανάτος, Γ. Βλαχούλης, Η. Βαρθολόμος, Κ. Μαζαράκης, Σ. Φακούντος, Ν. Σιμάτος, Δ. Λυκούδης και Γ. Λοσάτος. Γίνονται μεγάλες προετοιμασίες, προκυρίσονται βραβεία, μαζεύονται χρήματα, ο Δήμος χορηγεί για τις Καρναβαλικές εκδηλώσεις 15.000 δραχμές και τέλος βγήκε και το πρόγραμμα. Ο καιρός όμως και τις τρείς Κυριακές τα χάλασε και οι εκδηλώσεις ματαιώθηκαν. … «Και τις τρείς Κυριακές, ιδιαίτερα την τελευταία, εφύσαε ένας γρεολεβάντες με χιονόνερο που συνεπήρε το Αργοστόλι…». Δύο χρόνια αργότερα, το 1933, η γιορτή ήταν πολύ φτωχή. Δημιουργήθηκε μεν γιορταστική ατμόσφαιρα, τις δύο τελευταίες Κυριακές, πλην όμως η συμμετοχή του κόσμου πολύ μικρή. Πρόεδρος του Κομιτάτου και πάλι ο Δήμαρχος Κωνσταντίνος Γεράκης. Η Επιτροπή όπως αναφέρει η Εφ. ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΣ, στις 18-2-1933, ήταν οι: Α. Βαλλιανάτος, Α. Καλλιγάς, Π. Βάλσαμος, Γ. Φαρακλός, Ε. Καλογηράτος και Ι. Προκόπης. Ο Δήμος επιχορήγησε το ποσό των 5.000 δραχμών.

Το 1934, το Καρναβάλι συνέπεσε μέσα στις Δημοτικές εκλογές. … «Είναι οι εκλογές με την έντονη οξύτητα που άφησαν εποχή. Αντιμέτωποι ο Διονύσιος Κοσμετάτος και ο Κωνσταντίνος Γεράκης, που έμεινε και δήμαρχος…».

«Από εδώ και μπροστά το Καρναβάλι δέχεται τα πλήγματά του!…Απαγορεύεται η μάσκα, το στήριγμά του δηλαδή!… Και ο Αριστοφάνης Καρνάβαλος είναι υποχρεωμένος να ρυθμίζει το λεχτικό του και να χαλιναγωγεί την αθυροστομία του! Και έτσι αυτοκαθαιρείται!». To 1939, παρ’ όλο που ο δήμος χορήγησε 15.000 δραχμές και έγινε και μεγάλη προσπάθεια, για να πετύχουν οι Αποκριάτικες εκδηλώσεις, το αποτέλεσμα δεν είχε καμιά σχέση, με τα προηγούμενα. «…Είναι ποιο συγγενικό με τα CIRCENSES (τσίρκα) των Ρωμαίων».

«Έπειτα, από και πέρα, διανύουμε την πενταετία του άγχους. Στο τέρμα της στάθηκε και ο πόλεμος. Τέρμα και εκείνος τόσων ενθυμημάτων και αφετηρία νέων αντιλήψεων. Έτσι για τους κατοπινούς, τους μεταπολεμικούς το καρναβάλι γίνηκε Ιστορία…»

Ο Καρνάβαλος σατίριζε και γελοιοποιούσε τους πάντες και τα πάντα. Τους άρχοντες, το λαό, την πολιτική και γενικά τα δρώμενα στο Αργοστόλι αλλά και στο νησί ολόκληρο. … «Προβολή της λαϊκής ψυχής, που μαζί του γιόρταζε έβγαζε τ’ απωθημένα της, ασκούσε κριτική, έντονη, τσουχτερή, ανηλέητη, ενάντια σε όλα τα στραβά που πάντα υπάρχουν όσο υπάρχουν άνθρωποι που χαίρονται και άνθρωποι που πάσχουν»!… Την τελευταία Κυριακή, μόλις τελείωνε η φιέστα της πλατείας και δινόντουσαν τα βραβεία «ο Καρνάβαλος με την συνοδεία του τραβούσε για τον τόπο της καταδίκης του. Την πλατεία του Μέτελα… όπου του βάζανε φωτιά. Γεμάτος κροτίδες και βεγγαλικά αποτελούσε και την ώρα του θανάτου του, αξιόλογο θέαμα»…

Το Αργοστόλι αύριο θα τραβούσε για τη Λάση για να γιορτάσει τα κούλουμα.

Και σήμερα γίνονται φιλότιμες προσπάθειες. Καρναβαλικές εκδηλώσεις στο Αργοστόλι και στο Ληξούρι, με Άρματα, πληρώματα και έμμετρη σάτιρα, ιδιαίτερα στο Ληξούρι. Σε πολλά χωριά ακόμη στήνονται μάσκαρες, με Καντρίλιες και άλλους χορούς. Όμως … «Ο κόσμος τώρα γλεντά κατά σύστημα και κατά μίμηση. … το Καρναβάλι μένει σα λαογραφικό στοιχείο. Και ουσιαστικά σαν παράδοση, που όσο μπόρεσε να κρατηθεί ανόθευτο επρόσφερε την χάρη της αγνότητάς του. Όταν όμως τάχθηκε να εξυπηρετεί άλλες ανάγκες οικονομικές, εισπρακτικές, κερδοφόρες βέβαια και από λαογραφικό έγινε φολκλορικό στοιχείο, σαν όλα τα νοθευμένα προϊόντα, έχασε την αξία του και την τιμή του».

Σπύρος Ματιάτος

Πηγή και αποσπάσματα από το βιβλίο του Αγγελο – Διονύση Δεμπόνου «Το Αργοστόλι διασκεδάζει».

email