Γιατί οι πολιτικοί λένε ψέμματα;

Δοκίμιο για Πολιτικούς

Δοκίμιο για Πολιτικούς (Πηγή φωτογραφίας:nooz.gr)

Το ότι οι πολιτικοί λένε ψέματα το έχουμε ψωμοτύρι: το διακηρύσσουμε με κάθε ευκαιρία και προς πάσα κατεύθυνση (ιδίως την τελευταία διετία στην Ελλάδα της κρίσης), πιστεύοντας πολλές φορές ακράδαντα ότι οι άνθρωποι που συγκροτούν την πολιτική τάξη δεν είναι τίποτε παραπάνω από μια ομάδα συστηματικής εξαπάτησης, που έχει ως αποκλειστικό σκοπό της να φουσκώνει τους εκλογείς της με παραμύθια, αποκρύπτοντας προς όφελός της (συνήθως οικονομικό) την πραγματικότητα.

Σε πόση, όμως, έκταση αληθεύει κάτι τέτοιο; Είναι άραγε οι πολιτικοί σκέτοι ψεύτες, που επιδιώκουν να κρατούν τον κόσμο μακριά από τις δόλιες πράξεις τους, ή μήπως όταν ψεύδονται κάνουν και πάλι πολιτική, χρησιμοποιώντας το ψέμα ως εργαλείο διακυβέρνησης;

Ο Τζον Μερσχάιμερ, που έχει γράψει ένα σύντομο, αλλά εξαιρετικά πυκνό δοκίμιο, υπό τον τίτλο «Γιατί οι πολιτικοί λένε ψέματα.

Η αλήθεια για το ψέμα στη διεθνή πολιτική σκηνή» (μετάφραση Νίνα Μπούρη, εκδόσεις Πατάκη, σελ. 219), δεν αμφιβάλλει πως οι πολιτικοί λένε ψέματα (και μάλιστα σε πολύ διαφορετικές μεταξύ τους περιπτώσεις), υποστηρίζει, ωστόσο, πως κάτι τέτοιο αφενός δεν γίνεται κατά κόρον και αφετέρου έχει, όποτε γίνεται, ένα σαφές πολιτικό νόημα. Σίγουρα, γράφει ο Μερσχάιμερ, το ψέμα είναι κακό και το πολιτικό ψέμα χειρότερο.

Επειδή, όμως, η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού οφείλουμε να δούμε για ποιον ακριβώς λόγο λέγεται το πολιτικό ψέμα, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τη διεθνή σκηνή.

Οι ηγέτες μπορεί να λένε ψέματα, διασφαλίζοντας με επιτυχία τις ισορροπίες της χώρας τους: ο Κένεντι αρνήθηκε ότι είχε υπογράψει μυστική συμφωνία με τον Χρουστσόφ για την απόσυρση των αμερικανικών πυραύλων Jupiter από την Τουρκία προκειμένου οι ΗΠΑ να βγουν σώες από την κρίση της Κούβας.

Τα ψέματα, παρόλα αυτά, των πολιτικών δεν καταλήγουν πάντοτε υπέρ των σκοπών τους.

Ο Ρούσβελτ είπε ψέματα, κινδυνολογώντας ασύστολα, για τη γερμανική επίθεση που υπέστη το αμερικανικό αντιτορπιλικό «Γκριρ» το 1941, επιδιώκοντας να πείσει την κοινή γνώμη για την ανάγκη εισόδου των ΗΠΑ στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά οι Αμερικανοί πείστηκαν όντως γι αυτό μόνο μετά το Περλ Χάρμπορ.

Χειρότερη περίπτωση κινδυνολογίας είναι η περίπτωση του Τζορτζ Μπους του νεότερου, που είπε ότι ο Σαντάμ Χουσεΐν κατείχε πυρηνικά όπλα και συνεργαζόταν με τον Μπιν Λάντεν, για να καταλήξει σ’ ένα μεγαλοπρεπές φιάσκο.

Άλλες μορφές πολιτικού ψέματος είναι η επινόηση σοβινιστικών μύθων (για να δοξαστεί το παρελθόν μιας εθνοτικής ή εθνικής ομάδας) και οι στρατηγικές συγκαλύψεις (για να μην αποκαλυφθεί ένα λάθος που θα πλήξει το εθνικό συμφέρον).

Σημαντικό επίσης ρόλο παίζουν οι φιλελεύθερες παραπλανήσεις, στις οποίες επιδίδονται οι ηγέτες όταν το κράτος τους έχει ενεργήσει κατά παραβίαση των κανόνων του διεθνούς δικαίου και πρέπει να προστατέψει τη δημοκρατική του αξιοπιστία (ο Τσόρτσιλ και ο Ρούζβελτ συνεργάστηκαν στον πόλεμο εναντίον του Χίτλερ με τον Στάλιν, κρύβοντας πως ο τελευταίος ήταν δολοφόνος ισάξιου μεγέθους με τον αντίπαλό τους).

Ο Μερσχάιμερ δεν είναι ελεύθερος στοχαστής, αλλά πολιτικός επιστήμονας, που βασίζει τα συμπεράσματά του (ή έστω τις υποθέσεις εργασίας του) σε ερευνητικά δεδομένα, αντλημένα από το περιβάλλον των διεθνών σχέσεων, το οποίο αποτελεί και την ειδικότητά του.

Μακάρι να γινόταν μια ανάλογη έρευνα και για τα ψέματα τα οποία λένε οι ηγέτες σε ό,τι αφορά την εσωτερική τους πολιτική, όπου ασφαλώς θα καταγράφονταν αρκετά διαφορετικά ευρήματα.

INFO

Ο Τζον Μερσχάιμερ διδάσκει Πολιτική Επιστήμη στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου, στο οποίο κατέχει και τη θέση του συνδιευθυντή του προγράμματος Διεθνούς Πολιτικής Ασφαλείας.

Στην εργογραφία του περιλαμβάνονται τίτλοι όπως «Η τραγωδία της πολιτικής των μεγάλων δυνάμεων» (έχει βραβευτεί με το Joseph Lepgold Book Prize) και «Το ισραηλινό λόμπι και η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ» (έχει μεταφραστεί σε δεκαεννέα γλώσσες). Είναι συνεργάτης των εφημερίδων «New York Times» και «Los Angeles Times» για θέματα διεθνών σχέσεων.

Έχει αποσπάσει πλήθος ακαδημαϊκές διακρίσεις και έχει υπηρετήσει επί πενταετία ως αξιωματικός της αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας.

email
Πηγή άρθρου: nooz.gr